Liever geen kluchtheffing

30 mei 2016

Na de Panama Papers is verontwaardiging over lokale fiscale kwesties wel wat provinciaal, maar het is echt niet allemaal interessanter wat van ver komt en het wegsluizen van vermogen is voor de meesten van ons toch een ver-van-mijn-bed-show. Dichter bij huis hebben we genoeg lasten. Dat kan alleen maar erger worden, want er liggen plannen om gemeenten meer ruimte te geven om belasting te heffen. Ik denk dat we dit voorlopig maar even niet moeten doen. Op lokaal niveau ontbreekt het namelijk nu al aan elementaire kennis en vaardigheden van het fiscale (proces)recht, maar erger is dat het handelen van de lokale heffer zich onttrekt aan de waarneming en controle van de burger.

Het belastinggebied van gemeenten is nu al heel groot. Er zijn veel heffingen waarvan de meesten van ons niet eens weten dat ze bestaan en waarvan degenen die daarmee beroepshalve zijn belast, weinig kaas hebben gegeten. Hondenbelasting, bouwleges, baatbelasting, afvalstoffenheffing, toeristenbelasting, rioolheffing, vermakelijkheidsretributie, precariobelasting, grafrecht, BIZ-heffing, forensenbelasting, lijkbezorgingsrechten en onroerendezaakbelastingen. De rechterlijke uitspraken waarin gemeenten met deze heffingen onderuitgaan, zijn talrijk en de redenen vaak hetzelfde. Veel aanslagen worden vernietigd omdat gemeenten de tarieven willekeurig en onredelijk hebben vastgesteld. Zo strandde een aanslag precariobelasting voor een ligplaats van een roeiboot omdat voor woonschepen een veel lager tarief gold en het tarief van roeiboten in een jaar fors was verhoogd. Een aanslag bouwleges van € 250.000 voor de aanvraag van een vergunning voor het vergroten van een winkel werd vernietigd omdat volgens de rechter geen redelijke verhouding bestond tussen het bedrag van de aanslag en de geschatte bouwsom van € 10 mln. Verder worden belastingverordeningen nogal eens onverbindend verklaard en daarop gebaseerde aanslagen van tafel geveegd omdat gemeenten zich niet hebben gehouden aan de zogenoemde opbrengstlimiet. Op grond van deze wettelijke eis mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde lasten en de gemeenten moeten ook inzage geven in deze bedragen. Een aanslag lijkbezorgingsrechten ging de prullenbak in omdat de gemeente de begrotingscijfers niet kon laten zien. Een andere vaak gehoorde en nogal gênante reden voor vernietiging van gemeentelijke aanslagen is het onprofessioneel handelen. Ambtenaren die namens de gemeente procederen, hebben tot grote ergernis van de rechters de verkeerde gewoonte om geen of te laat een verweerschrift in te dienen of zonder reden of excuus weg te blijven op de rechtszitting. Als de irritatie maar groot genoeg wordt, is het einde van de aanslag nabij. De burger krijgt dan een vergoeding voor zijn proceskosten die vele malen hoger is dan de inzet van de rechterlijke procedure.

Maar uiteindelijk zie ik als grootste gevaar van een verruiming van de fiscale macht van gemeenten de onzichtbare en oncontroleerbare afspraken die met “klankborden” in achterkamertjes van het gemeentehuis worden gemaakt. Een recent voorbeeld is de zeer bedenkelijke overeenkomst die de exploitant van vakantie- en safaripark de Beekse Bergen heeft gesloten met de gemeente Hilvarenbeek. In deze superdeal is in afwijking van de bedragen in de gemeentelijke verordeningen een vast bedrag aan gecombineerde toeristen- en vermakelijkheidsbelasting afgesproken voor de duur van maar liefst 50 jaar. Dergelijke overeenkomsten hebben geen enkele juridische basis en onttrekken zich volledig aan het oog en oordeel van de burger en rechter. Een “contra legem”-afspraak als deze lijkt op de “ruling” die de Belastingdienst in het verleden de bewoners van woonwagenkamp De Vinkenslag gunde: zij hoefden maar 3% inkomstenbelasting te betalen over hun brutowinst. Zo’n afspraak kan niet anders worden geduid dan als een “kluchtheffing”, en daar moeten we verre van blijven.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

cartoon

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns