Als de rechter linker wordt

23 februari 2016

Rechters, en dus ook belastingrechters, zijn vanuit hun aanstelling onpartijdig en niet vooringenomen. Toch kan een belastingplichtige wel eens het gevoel krijgen dat de rechter al een beslissing heeft genomen voordat zijn zaak op zitting komt of dat de rechter aan de kant van de tegenpartij staat. Door die rechter te wraken, kan hij proberen een andere rechter te krijgen. Dat gebeurt steeds vaker. De kans dat het verzoek wordt gehonoreerd, is alleen niet erg groot (iets meer dan 5%) maar de gevallen waarin de rechter van de zaak werd gehaald, zijn wel spraakmakend.

Wraking van een rechter is mogelijk als hij eerder betrokken was bij een soortgelijke of aanverwante zaak. De Hoge Raad besliste dit eens bij een verzoek om wraking in een cassatieprocedure naar aanleiding van een verwijzingsuitspraak waartegen ook weer cassatie was aangetekend. De belastingplichtige wilde niet dat diezelfde raadsheren van de Hoge Raad die het eerste arrest hadden gewezen ook de tweede cassatieronde zouden beoordelen. Dat was eigenlijk gewoon zoals een slager die zijn eigen vlees keurt. De Hoge Raad had daar alle begrip voor en de zaak werd behandeld in een andere samenstelling.

Een verbale uitglijder is een andere reden voor wraking. Toen een belastingplichtige bericht kreeg wie zijn zaak over zijn mogelijke gerechtigdheid tot een Liechtensteinse Stiftung zou behandelen, verzocht hij onmiddellijk om wraking van twee van de drie raadsheren. Deze twee hadden namelijk in een eerdere fiscale procedure van hem uitgemaakt dat stukken waren “vervalst”. Het verzoek werd toegewezen. Door deze terminologie was volgens de wrakingskamer sprake van een “objectieve rechtvaardiging voor de (subjectieve) vrees dat de betrokken raadsheren een vooringenomenheid zouden kunnen koesteren”. Voilà, een mond vol om te zeggen dat het lijkt dat de rechter partij trekt, maar de uitkomst was wel wat de man wilde. De rechters mochten zijn zaak niet meer doen.

Ook voor zijn non-verbale gedrag kan de rechter aan de kant worden gezet. Onlangs maakten drie belastingrechters van het Haagse Gerechtshof het wel heel erg bont. Het ging om een foutje dat was gemaakt bij de vergoeding voor de kosten van rechtsbijstand. De voorzitter van het Hof stelde een schikking voor, maar de belastingadviseur weigerde hierin mee te gaan. Hij wilde voor zijn cliënt een rechterlijke uitspraak. De rechters (bij het Hof heten zij raadsheren) bleven erop hameren dat hij het schikkingsvoorstel moest accepteren, maar de adviseur hield voet bij stuk. Toen ging het goed fout. Een van de rechters gooide boos zijn armen in de lucht, de andere riep uit “Jezus nog an toe” en de derde – enige vrouwelijke raadsheer – probeerde te sussen. De adviseur geloofde er niet meer in en diende een wrakingsverzoek in. Bij de behandeling daarvan kwamen de drie raadsheren niet opdagen. Dat werd hen fataal. Zij werden van deze zaak gehaald omdat de wrakingskamer van het Gerechtshof ook vond dat de adviseur had mogen twijfelen aan de onpartijdigheid van de raadsheren.

Dat rechters een hekel hebben aan wrakingen is wel te begrijpen. Het is namelijk een hele stevige beschuldiging waarmee ze in hun beroepseer worden aangetast. Voor de wraker is het echter ook geen feestje. Hij moet heel goed afwegen of hij gaat wraken, want ook zijn goede naam en eer staan op het spel. Hem kan zelfs misbruik van wraking worden verweten als hij al te vaak wrakingsverzoeken indient of dit instrument gebruikt om het proces te traineren. Toch moet er in deze zaken één de wijste zijn. De rechter moet vanuit zijn aanstelling onpartijdig en niet vooringenomen zijn. Hij moet zelfs waken voor de schijn van partijdigheid en voor de schijn van vooringenomenheid. Dan moet hij net zo goed in staat zijn om de schijn op te houden als hij geïrriteerd of gefrustreerd raakt door de zaak of de mensen die in de rechtszaal komen. Een rechter mag niet link worden. Want wraken en gewraakt worden, wreekt zich.

Mr. Monique Ligtenberg

Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

de rechter is wel linker

 

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns