Belastingadviseur steeds vaker het haasje

24 november 2015

De belastingadviseur heeft een gevaarlijk beroep. Hij wordt van alle kanten bedreigd als “facilitator” van fiscale fraude.

Naast accountants zitten ook belastingadviseurs in het verdomhoekje. Niet alleen door ordinaire oplichterij met het opvoeren van gefingeerde zorgkosten of het aftrekken van hypotheekrente bij een huurhuis, maar ook door de meer doortrapte trucs, waarbij inkomen buiten het zicht van de fiscus wordt gehouden. Onder grote druk van de klant balanceert de adviseur op de grens tussen wat nog net kan, en wat net niet: tussen een verdedigbaar standpunt en een gekunstelde structuur om weinig of geen belasting te betalen.

Het beroep van belastingadviseur is vrij. Iedereen in Nederland mag zich belastingadviseur noemen en kan voor derden aangiften invullen, een belastingcontrole begeleiden, adviezen geven om belasting te besparen en namens een ander procederen bij de rechter. Deze (rechts)bijstand is niet verplicht. De fiscale wet- en regelgeving is echter zó ingewikkeld dat bijna niemand zonder deskundige kan. Velen nemen dan ook een adviseur in de arm. Die komt echter soms in het nauw tussen de belangen van de klant en de eisen van de fiscus. Deze twee kunnen hem brengen in de controlezone van het tuchtrecht, het civiele recht, het strafrecht en het bestuursrecht. En dat doen zij ook, en steeds vaker.

Als de adviseur is aangesloten bij een beroepsorganisatie kan hij een tuchtklacht aan zijn broek krijgen wanneer hij zijn zorgplicht heeft verzaakt. Daar komt hij meestal nog weg met een waarschuwing, maar de vervolgstap bij de civiele rechter loopt al snel in de papieren. Als de civiele rechter beslist dat niet is gehandeld zoals van een redelijk handelend en bekwaam belastingadviseur mag worden verwacht, is de adviseur schadeplichtig. De fiscalist van een bekende zanger werd beroepsaansprakelijk gesteld omdat hij niet op tijd met de Belastingdienst om tafel was gaan zitting om goedkeuring te krijgen voor een bepaalde royaltystructuur. De adviseur moest de zanger bijna € 150.000 betalen. Een andere belastingexpert kreeg een forse schadevergoeding voor zijn kiezen omdat hij volgens de Hoge Raad een onvolledig fiscaal advies had uitgebracht bij de inbreng van een maatschapsaandeel in een BV. Dat leermomentje had ook de belastingadviseur die bij zijn internationaal opererende cliënt de deelnemingsvrijstelling had toegepast. Die bleek niet aan de orde te zijn en de adviseur kon de uiteindelijk te veel verschuldigde inkomsten- en vennootschapsbelasting aftikken. Ook de fiscalist van een tuinbouwondernemer moest een vergoeding betalen voor het fiscale nadeel dat zijn klant had geleden omdat hij bij de verkoop van het tuinbouwbedrijf niet had gekeken naar mogelijkheden om minder belasting te betalen. Deze adviseur moest € 52.000 betalen. Dat was het bedrag waarmee de aanslag lager zou zijn uitgevallen.

Het kan nog erger. De belastingadviseur kan ook strafrechtelijk worden vervolgd. Een “mannetje” dat bijna 900 foute aangiften voor derden had ingediend waarbij de Staat voor € 500.000 was getild, werd door de strafrechter veroordeeld tot een celstraf van tien maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk en een proeftijd van drie jaar waarin hij geen belastingaangiften mocht doen. De strafrechter legde naast de (voorwaardelijke) gevangenisstraf ook een beroepsverbod op. Een fiscalist kreeg zes maanden voorwaardelijk en werd voor vijf jaar uit het vak ontzet omdat hij voor klanten valse geldleningen had opgemaakt die eigenlijk dividenduitkeringen waren. De rechter vond dit buitengewoon ernstig omdat de maatschappij ervan moet kunnen uitgaan dat een belastingadviseur integer handelt. Op grond van nieuwe richtlijnen loopt een belastingadviseur nog grotere risico’s. Voor het passief meewerken aan een fiscaal delict kan hij al een onvoorwaardelijke gevangenisstraf krijgen van twee tot vijf maanden, al dan niet met een (tijdelijk) beroepsverbod.

Alsof het nog niet genoeg is, kan de fiscaal adviseur ook nog een “medeplegersboete” oplopen. Als zijn klant als pleger van een fiscale overtreding of een fiscaal misdrijf een boete krijgt, kan de Belastingdienst zijn adviseur te pakken nemen als medepleger. De fiscale adviseurs die met de Belastingdienst een convenant hebben gesloten in het kader van horizontaal toezicht, moeten extra op hun hoede zijn. Zij zijn een soort verlengstuk van de fiscus: zij zijn verplicht de bij hun klanten geconstateerde fiscale risico’s en door de klanten gepleegde fraude aan de belastinginspecteur te melden. Als zij dit niet doen, loopt hun vertrouwen een forse deuk op en hangt de klant een belastingcontrole boven het hoofd.

De belastingadviseur lijkt zo wel een schietschijf. Toch zijn de rotte appels die het vak van belastingadviseur hebben besmet vooral incidenten die in de publiciteit zijn gekomen. Het gros van de belastingadviseurs zit weliswaar in een spagaat tussen de voor de klant fiscaal voordeligste weg én de keizer geven wat des keizers is, maar zij zijn integer en verantwoordelijk. Voor deze adviseurs is de dreiging met boeten, controles, tuchtrechtelijke klachten en strafrechtelijke vervolging alleen al een krachtig middel om hen preventief in het gareel te houden.

Mr. Monique Ligtenberg

Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

 

belastingadviseur het haasje

 

Meer 'door het oog van' lezen?   Of meldt u aan voor onze nieuwsbrief en mis nooit een column!

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns