Out of the box 3

29 september 2015

Bij belastingheffing wordt gewerkt met onwaarheden maar dan wel met een sjiekere term: ficties. Met een fictie wordt “gedaan alsof”. Neem de woonplaatsfictie. Op grond daarvan wordt iemand geacht in Nederland te wonen als hij de Nederlandse nationaliteit heeft, bij de Nederlandse overheid werkt en naar het buitenland wordt uitgezonden. Of een bekender voorbeeld: de autokostenfictie. Als een werknemer een auto van de zaak ter beschikking staat, wordt aangenomen dat hij die ook privé gebruikt en moet hij daarvoor een bijtelling doen. Hij kan daar onderuit komen als hij aantoont dat hij niet meer dan 500 privé-kilometers heeft gereden. Zo’n tegenbewijsmogelijkheid bestaat lang niet bij alle fiscale ficties. Fiscale ficties worden in het leven geroepen om de Belastingdienst te helpen met het heffen van belasting. Het gebruik ervan is toegestaan als het daarmee eenvoudiger wordt.

Momenteel is er één fiscale fictie die heel Nederland zwaar op de maag ligt. Van wetgever, rechter en belastinginspecteur tot Jan modaal en de superrijken uit de Quote 500 en alles daartussen in. Dat is de vermogensrendementsfictie in box 3, de heffing op spaargeld en beleggingen. Daar zien we zelfs een dubbele fictie: een verondersteld droomrendement van 4% met een verondersteld gelijkmatig vermogensbezit over een heel jaar. Als het aan het kabinet ligt, komt daar nog een derde fictie bij. Net op het moment dat de kasten van de Belastingdienst uitpuilen met de tienduizenden bezwaarschriften tegen de onrechtvaardigheid van deze heffing, ligt er een wetsvoorstel waarbij de onrechtvaardigheid blijft, maar het ook nog eens ingewikkelder wordt gemaakt. Het basisidee blijft hetzelfde en het 30%-tarief ook, maar er wordt gesleuteld aan het rendement. Eerst wordt fictief een gemiddelde vermogensmix vastgesteld, dan wordt het daarbij behorende rendement forfaitair bepaald en dat rendement wordt opgedeeld in twee rendementsklassen met elk een eigen forfaitair rendement. Er komt een verschil in tarieven, afhankelijk van de hoogte van het vermogen: boven de vrijstelling van € 25.000 geldt 2,9% voor de eerste € 100.000, 4,7% voor het vermogen daarboven tot en met € 1 mln en 5,5% voor vermogens boven de € 1 mln. Dit veronderstelt (laat ik het vooral geen fictie noemen) dat achter een hoger vermogen een slimmere belegger zit en dat hoog vermogen vanzelf ook meer rendement oplevert. Voor de berekening van het forfaitaire percentage is straks zelfs een rekenmodule nodig. Met deze stapeling van ficties wordt het een progressieve forfaitaire rendementsheffing die echt niet thuishoort in box 3. Het lijkt er zelfs op dat het – ondanks de tariefsverlaging – in de lagere regionen voor de meeste mensen toch meer gaat kosten. Eigenlijk dus alle redenen om het anders, gewoon rechtvaardig en eenvoudig te doen.

Een rechtvaardigere heffing dan een heffing die aansluit bij de werkelijkheid kan ik niet bedenken. Dus voor sparen en beleggingen een heffing op basis van de werkelijk behaalde rendementen zoals die staan afgedrukt op de financiële overzichten die we elk jaar in januari van de banken krijgen. De banken moeten deze cijfers al sinds jaar en dag aan de Belastingdienst verstrekken en de Belastingdienst kan deze informatie gebruiken bij de vooringevulde aangifte. Er hoeven geen ficties te worden ingezet omdat er een eerlijke en eenvoudige werkelijkheid is.

Hoewel ik weet dat niets moeilijker is dan dingen gemakkelijker te maken, heb ik er alle vertrouwen in dat de dames en heren op het ministerie van Financiën met out of the box-denken met een betere oplossing kunnen komen dan er nu ligt. Voor de slimme trucs en constructies die zullen worden uitgehaald om belaste rente en dividenden om te zetten in onbelast vermogen, moet de Belastingdienst maar een apart kennisclubje oprichten.

 Monique Ligtenberg

Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

cartoon-futd-out of the box

Bekijk alle columns

Deze column werd ook gepubliceerd door rtl Z.

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns