Sluiten maar die toeslagenfabriek

30 maart 2015

De grootschalige fraude waarbij bendes met valse identiteiten zorg- en huurtoeslag opstreken op naam van spookburgers, ligt nog vers in het geheugen. Naar goed Nederlandse gebruik werd dit probleem politiek opgelost door de verantwoordelijke bewindsman tot aftreden te dwingen en ging de Tweede Kamer vervolgens over tot de orde van de dag. Naast de zorg- en huurtoeslag is er nóg een toeslag waar slechteriken profiteren van het foute systeem. Dat is de kinderopvangtoeslag: de fiscale tegemoetkoming voor ouders die hun kinderen in de buiten- en naschoolse opvang doen. Die regeling is veel te ingewikkeld waardoor mensen die recht hebben op de toeslag deze niet, slechts gedeeltelijk of te laat krijgen en de valsspelers die de gaten in het falende systeem in de smiezen hebben, ten onrechte toeslagen krijgen die later niet meer zijn terug te halen.

De variëteit aan fraude is groot. Om te beginnen zijn er bemiddelingsbureaus die hulp bieden bij aanvragen van kinderopvangtoeslag, en daarvoor klanten ronselen bij scholen en moskeeën. Uit de rechtspraak is een zaak bekend waarin de Belastingdienst zo’n bureau in een jaar tijd bijna € 5 mln aan kinderopvangtoeslag uitbetaalde maar wel kon fluiten naar de BTW over de bemiddelingsprovisies. Er zijn ook strafzaken over bemiddelaars bij kinderopvangtoeslagen. Een man die namens ouders aanvraagformulieren voor de kinderopvangtoeslag invulde waarbij hij het uurtarief en de opvanguren enorm had opgeschroefd, kreeg ruim € 1,8 mln van de Belastingdienst. Hij incasseerde ruim € 236.000 voor zijn bemiddelingsdiensten. De Rechtbank veroordeelde hem eerst tot een vrij zware straf, maar bij het Gerechtshof in Arnhem kwam hij goed weg met een voorwaardelijke gevangenisstraf van 8 maanden en een taakstraf van 240 uur. Het Hof waardeerde het enorm dat de man openheid van zaken had gegeven en geloofde dat hij zou terugbetalen waar hij geen recht op had. Wat minder gelukkig waren twee andere bemiddelaars die miljoenen hadden opgestreken met onjuiste aanvragen voor kinderopvangtoeslag. Zij werden veroordeeld tot een celstraf van 30 maanden. In het vonnis merkte Rechtbank Amsterdam nog wel fijntjes op dat “het verbazing wekte dat de Belastingdienst zonder enige controle vooraf en zonder dat ook maar één bewijsmiddel hoefde te worden meegestuurd, onmiddellijk soms vele tienduizenden euro’s in één keer had overgemaakt”.

De toeslag blijkt ook naaste familieleden te prikkelen. Zo gaf een oma die als gastouder een aantal kleinkinderen opving, de € 41.000 die zij via een gastouderbureau had ontvangen, niet aan voor de inkomstenbelasting. Volgens de Hoge Raad zijn die opbrengsten gewoon belast als “resultaat uit overige werkzaamheden”. Daarop mogen dan wel kosten in aftrek worden gebracht, maar dan moeten deze wel worden bewezen. Een opa die gastouder was van zijn twee kleinkinderen kreeg de gewenste aftrek van € 21.450 aan kosten niet. De belastingrechter was het met de inspecteur eens dat hij niet had aangetoond dat hij elke maand € 1.800 aan zijn schoonzoon had betaald. Nog wat creatiever is de constructie waarbij grootouders de kinderopvangtoeslag die zij krijgen voor het oppassen op hun kleinkinderen terugschenken aan hun kinderen. Dit opzetje waarbij de ouders gratis kinderopvang hebben zonder dat zij een eigen bijdrage betalen, is goedgekeurd door de rechter maar minister Asscher van Sociale Zaken schijnt hiermee toch in zijn maag te zitten. Hij broedt op reparatie, maar tot op heden heeft hij zijn ei nog niet gelegd.

Buiten de rechters zijn ook de Nationale Ombudsman en de Algemene Rekenkamer druk met de toeslagen. Bij de Ombudsman zijn hierover in 2014 meer klachten dan ooit binnengekomen. Het gaat om tal van problemen. Het ontbreekt bij de Belastingdienst/Toeslagen aan service, beslissingen worden niet voortvarend genomen, de informatieverstrekking over vertraging of over de stand van zaken is onvoldoende, toezeggingen worden niet nagekomen en toegestuurde stukken blijven onbehandeld of raken zoek. In het kader van de Bulgarenfraude deed ook de Algemene Rekenkamer een politieke uithaal naar de wetgever en het parlement. De ellende met de toeslagen is volgens de Rekenkamer vooral het gevolg van fraudegevoelige wetgeving. Voor ouders die zijn gedupeerd door fraudeurs met kinderopvangtoeslag is er nu ook een slachtofferregeling ingevoerd. Geld dat de Belastingdienst ten onrechte aan de fraudeurs heeft uitbetaald en dat niet of nauwelijks kan worden teruggevorderd, kan nu aan de rechthebbenden worden betaald.

Ik doe een oproep aan het ministerie van Financiën om duidelijke, eenvoudige, controleerbare en misbruikongevoelige wetgeving te maken en aan de Tweede en Eerste Kamer om wetgeving die dit niet is, gewoon af te serveren. De eerste noodzakelijke stap is naar mijn idee een sanering van het systeem van de toeslagen, waarin alleen maar heel veel geld wordt rondgepompt en weggesluisd.

Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

kinderopvangtoeslag700

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns