Geldwolven en beerputaffaires door fiscaal tipgeversbeleid

23 februari 2015

De Belastingdienst heeft het al jaren gemunt op Nederlandse ingezetenen die rekeningen zouden hebben (gehad) in het op het bankgeheim drijvende Luxemburg. Hierbij wordt zelfs gebruikgemaakt van geheime informatie. Na de geruchtmakende uitspraak van 3 februari 2015 waarin Hof Arnhem-Leeuwarden geen spaan heel liet van het inzetten van de anonieme tipgevers, is enige reflectie op het fiscale tipgeversbeleid op zijn plaats.

Het eerste zwartspaardersproject gaat terug tot 1994 toen twee ontslagen werknemers van de Kredietbank in Luxemburg (KB Lux) microfiches meenamen en geld wilden zien in ruil voor hun zwijgen over witwaspraktijken van de KB Lux. Toen de bank hier niet op inging en ook het Belgische gerecht de gestolen microfiches niet wilde vanwege het bankgeheim, werd in samenspraak met de politie via de op de zwarte lijst staande beroepsinformant Jean-Pierre Leurquin (voormalig veearts van Bokassa en in alle politierapporten aangeduid als fantast en alcoholist) een huiszoeking in scène gezet bij een van de ex-werknemers. De daarbij in beslag genomen kisten met KB Lux-stukken raakten zoek. Begin 1995 bood ene André in Nederland de microfiches aan in ruil voor een provisie. Het ministerie van Financiën ging er niet op in. Kort daarna beschikte de Belgische politie over de stukken maar deze bleken zich wonderbaarlijk te hebben vermenigvuldigd. In 2000 doken ze op bij een officiële brief van een hoge baas van Financiën in België aan een hoge baas van Financiën in Nederland. Op de stukken staan alleen namen en een saldo per 31 januari 1994, maar verder niets. Ofschoon de Belgische rechters gehakt maakten van het bewijs omdat de herkomst van de microfiches “totaal onduidelijk” en “de oorsprong oncontroleerbaar” is, vindt onze Hoge Raad het gebruik ervan in het in 2001 opgestarte Rekeningenproject toelaatbaar omdat niet is gebleken dat de overheid betrokken was bij de diefstal, de overheid niet frauduleus gedrag van de ex-werknemers van KB Lux had geïnitieerd of gefaciliteerd en sprake was geweest van een officiële gegevensuitwisseling door de bevoegde autoriteiten.

In 2007 volgde het Project Bank Zonder Naam waarvan al gauw duidelijk werd dat het Van Lanschot Bankiers (VLB) in Luxemburg betrof. Hier was het van hetzelfde laken een pak. Stukken waarvan de oorsprong onbekend is maar die hoe dan ook moeten zijn gestolen, waren door het Belgische gerecht in beslag genomen bij een huiszoeking in een garagebox die door een criminele bende werd gebruikt als uitvalsbasis voor overvallen. De originele bankgegevens stonden op microtape en zijn daarna op een diskette gezet en afgedrukt. Ook hierop stonden alleen namen en een saldo. Ook hier was het de bedoeling om de bank te chanteren of de klanten op te lichten. Uiteindelijk werden de stukken officieel gemaakt doordat ze via een “spontane” gegevensuitwisseling op een presenteerblaadje aan de Nederlandse autoriteiten werden verstrekt.

Het meest actueel is het Project Derde Categorie, waarvan de naam is ontleend aan de sponsoring door de Rabobank in de wielrennerij. De toenmalige staatssecretaris van Financiën meldde in het tv-programma De Wereld Draait Door vol trots dat hij informatie over zwartspaarders had gekocht van een tipgever die anoniem moest en wilde blijven. Het bleek nu niet te gaan om microfiches, microtapes of afdrukken van bankafschriften, maar om zelfgemaakte overzichtjes van een vermogensbeheerder van de Rabobank in Luxemburg die door de bank was ontslagen in verband met problemen met geld, drank en vrouwen.

Al met al gaat het dus om projecten waaraan geen enkel eigen onderzoek van de fiscus ten grondslag ligt, maar waarin personen zich zonder enige morele insteek maar alleen vanuit een financieel belang met gestolen koopwaar tot de overheid wenden. Het is verwerpelijk als de overheid premies uitlooft voor informanten die voor de overheid geld in het laadje brengen. Maar het is nog verwerpelijker als de overheid premies betaalt voor gegevens waarvan de herkomst, juistheid en volledigheid ongewis zijn en op basis van onbetrouwbare informatie van onbetrouwbare informanten navorderingen, boeten en dwangsommen oplegt zonder openheid van zaken te willen geven over het “bewijs”. Deze geheimhoudingsneurose werd de Belastingdienst bij Hof Arnhem-Leeuwarden fataal. Dit Hof heeft de Belastingdienst afgestraft door alle aanslagen en boeten van een vermeende rekeninghouder van de Rabo Lux te vernietigen en heeft de Belastingdienst veroordeeld tot betaling van de rekening van € 75.000 van zijn advocaat. Voor Financiën levert deze pijnlijke en dure misstap wel een paar leermomentjes op: uitspraken van de rechter gelden óók voor de Belastingdienst en aan geldwolven zit een luchtje. Kwesties als deze leiden alleen maar tot schaamte opwekkende en slepende beerputaffaires.

Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

tipgeversbeleid700

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns