Wiebes’ hoekje voor bloopers van de fiscus

22 juli 2014

Als het aan staatssecretaris Wiebes ligt, krijgt de Belastingdienst een “apart hoekje” op de website waar fouten kunnen worden gemeld. Wiebes wil dat de Belastingdienst volledig open wordt over de eigen fouten. Hij zei niet welke fouten hij voor zijn hoekje op het oog heeft, maar vanuit de fiscale rechtspraak kan wel wat worden bedacht. Onlangs was er nog een hele toepasselijke zaak.

Door een scanfout van de computers van de Belastingdienst kreeg iemand ongevraagd een aftrekpost van maar liefst € 150.000 in zijn schoot geworpen. De gelukkige was een man die in zijn aangifte inkomstenbelasting € 4.213 aan ziektekosten had vermeld. Bij de digitale verwerking van de aangifte las de computer van de Belastingdienst het bedrag als € 154.213. De belastinginspecteur vroeg de man om een specificatie van dit hoge – bijna onmogelijke – bedrag, maar die wist natuurlijk van niets. De inspecteur liet het daarbij en in de aanslagen over de volgende jaren werd steeds opnieuw rekening gehouden met een bedrag aan nog te verrekenen persoonsgebonden aftrek. Vanaf 2011 wilde de inspecteur dit aanpassen, maar Rechtbank Noord-Holland stak daar een stokje voor. De fout kon niet worden hersteld omdat niet was voldaan aan de voorwaarden die daarvoor gelden: de inspecteur had geen “nieuw feit” en de man was niet te kwader trouw geweest. Er was volgens de Rechtbank sprake van een fout die het gevolg was van een bepaalde werkwijze waarvoor binnen de Belastingdienst was gekozen en die voor rekening en risico van de Belastingdienst kwam.

Deze zaak doet denken aan die van de torenhoge onterechte hypotheekrenteaftrek van de oude man die in zijn elektronische aangifte bij de aftrekbare hypotheekrente per ongeluk € 3.419.635 had ingevuld in plaats van € 3.419. De Belastingdienst kwam daar jaren later pas achter toen de aanslag van deze man al was vastgesteld. De geautomatiseerde systemen van de Belastingdienst hadden er blijkbaar gewoon overheen gekeken dat die man bij zo’n rente eigenlijk alleen maar in een paleis van rond de € 70 miljoen zou kunnen wonen. Dat het niet alleen oude mannen zijn die veel te hoge aftrekposten opvoeren, bleek wat later uit een zaak van een jonge vrouw die via de aangiftesoftware van de Belastingdienst per vergissing € 1.327.919 aan eigenwoningrente in aftrek bracht in plaats van het werkelijk betaalde bedrag van € 13.279,19. De zaak van de oude man die zijn vingers te lang op drie toetsen liet rusten en de zaak van de jonge vrouw die de komma vergat, kwamen bij de belastingrechter. Ook toen viste de Belastingdienst achter het net. De fouten die tot veel te hoge onterechte aftrekposten hadden geleid, konden niet worden nagevorderd. De zaak van de oude man was wel reden genoeg om de wet te wijzigen. Vanaf 1 januari 2010 kan de inspecteur een door de Belastingdienst gemaakte fout zonder nieuw feit navorderen, als deze fout “redelijkerwijs kenbaar” is voor een belastingplichtige. Is door de fout minimaal 30% te weinig belasting geheven, dan wordt zelfs aangenomen dat de fout kenbaar is.

Het ging in de voorbeelden om ernstige fouten met een groot financieel belang. Fouten die thuishoren in het foutenhoekje van Wiebes, maar die hier waarschijnlijk toch niet terecht zullen komen. Degenen die een dergelijke onverwachte meevaller krijgen, zullen namelijk liever geen slapende honden wakker maken en de Belastingdienst zal over dit soort kwesties niet graag uit de school zal klappen en het geld liever via de rechter proberen terug te krijgen. Maar precies vijf dagen nadat Wiebes zijn wens voor het foutenhoekje in de Tweede Kamer kenbaar had gemaakt, was hij nota bene zelf de eerste die een fout postte. Hij liet weten dat een medewerker van de Belastingdienst was opgepakt, omdat die kans had gezien de staatskas te lichten en zichzelf had verrijkt door met één enkele transactie € 20.000.000 aan zichzelf uit te keren.

Bloopers als deze tonen aan dat we computers en geautomatiseerde systemen niet zonder meer kunnen vertrouwen. Belastingteruggaven, toeslagen en uitkeringen moeten niet zomaar worden uitbetaald. De systemen van de Belastingdienst moeten worden geblokkeerd als betalingen boven bepaalde bedragen worden gedaan en als ongeautoriseerd wordt betaald. Er moeten controles worden ingebouwd zodat wordt voorkomen dat onmogelijke of jackpotachtige bedragen worden uitgekeerd die later niet of heel moeilijk kunnen worden teruggevorderd.

Wiebes is gewaarschuwd: ben op je qui vive met computerfouten. Automatiseringsbloopers horen niet in jouw hoekje, maar moeten in een aparte bus – de kwiebus.

Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

 

wiebes-foutenhoekje300px

 

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns