Fiscus mag niet op sleepnetexpeditie

25 maart 2014

De Belastingdienst heeft vergaande bevoegdheden bij het verzamelen van bewijsmateriaal voor het heffen van belastingen. Uiteraard mag informatie worden opgevraagd bij de belastingplichtigen zelf voor hun eigen zaken, maar de Belastingdienst mag ook bij administratieplichtige ondernemers gegevens opvragen die van belang kunnen zijn voor de belastingheffing van derden.

Die zijn er uiteraard niet al te happig op om die informatie te verstrekken, want met het afgeven van vertrouwelijke (klant)gegevens maakt de ondernemer geen omzet en al helemaal geen vrienden. Administratieplichtigen verzetten zich daarom vaak tegen de gegevensuitvraag van de fiscus. Maar de prijs van dat verzet kan heel hoog zijn. De Belastingdienst heeft namelijk het civiele kort geding ontdekt. Met dat middel dwingt hij informatie van derden af op straffe van een – veelal torenhoge – dwangsom. En daarmee heeft de Belastingdienst al een aantal keren succes gehad bij de rechter. Zo kreeg de fiscus gedaan dat GWK Travelex gegevens aan de Belastingdienst moest verstrekken over contante betalingen en buitenlandse overboekingen die vier personen hadden gedaan via de Mr Pay-service nadat de Belastingdienst het GWK had gedreigd met een dwangsom van € 5.000 per dag en een maximum van € 150.000. Ook EMS/Omnipay zwichtte voor de druk van het kort geding waarbij zij op straffe van eenzelfde dwangsom de transactiegegevens van buitenlandse credit- en debetcards aan de Belastingdienst moest overhandigen. Maar het gaat niet altijd goed. De Belastingdienst haalde onlangs twee keer bakzeil. De eerste keer betrof het de zaak van SMSParking die weigerde om de parkeergegevens van haar klanten te verstrekken, ook al hing een dwangsom van € 10.000 per dag boven haar hoofd. De tweede keer ging het om een kort geding waarin twee financiële dienstverleners de gegevens van al hun klanten aan de Belastingdienst moesten geven omdat het vermoeden bestond dat die waren betrokken bij fiscaal ontoelaatbare constructies met hypotheekrenteaftrek en durfkapitaal.

De fiscus verloor de eerste zaak omdat de verzoeken onbeperkt waren en een te grote inbreuk op de privacy van de parkeerders maakten. De wijze waarop de Belastingdienst informatie opvroeg van SMSParking – die bestond uit het op grote schaal verzamelen van ongerichte informatie – was volgens de rechter een verboden “fishing expedition”. Deze sleepnetmethode vormde een te vergaande inmenging van het openbaar gezag in het privéleven, en daarmee werden volgens de rechter geen zwaarwegende collectieve belangen gediend. Bij het gebruik van een sleepnet is er altijd wel een vangst, maar daarmee valt niet elk verzoek om inlichtingen zonder meer te rechtvaardigen. De tweede zaak ging voor de Belastingdienst de mist in omdat het verzoek aan de financiële dienstverleners niet concreet genoeg was. De Belastingdienst mag niet zomaar alle gegevens van alle klanten opvragen, maar zij moet een duidelijke omschrijving geven van de gegevens en inlichtingen die worden gevorderd. Gezien de enorme hoeveelheid informatie die vandaag de dag in elektronische gegevensdragers wordt vastgelegd, moet een balans worden gevonden tussen wat mogelijk is en wat aanvaardbaar is.

Het is maar de vraag of de Belastingdienst door deze rechterlijke beslissingen minder gebruik zal maken van het kort geding om informatie af te dwingen, maar het zet hopelijk wel een rem op al te cowboyachtige sleepnetexpedities.

 

Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date
maart 2014

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns