Mensenrechten en de fiscale aanslag

9 april 2013

Bij mensenrechten denken we niet meteen aan grondrechten die beschermd moeten worden door de heffing van btw, erfbelasting of inkomstenbelasting, laat staan met die van de hondenbelasting. Toch worden mensenrechten steeds vaker ingeroepen en gehonoreerd in belastingprocedures. Het gaat dan vooral om het meeste fundamentele mensenrecht, namelijk het recht op gelijke behandeling. De opmars van het gelijkheidsbeginsel zien we zowel bij de rijksbelastingen als bij de lokale heffingen.

Het gerechtshof in Den Bosch besliste onlangs dat de heffing van hondenbelasting in strijd is met het gelijkheidsbeginsel als die wordt geheven als bijdrage aan de algemene middelen. Hondeneigenaren worden daardoor gediscrimineerd ten opzichte van niet-hondeneigenaren die heffing niet hoeven te betalen. De aanslag van een hondeneigenaar ging van tafel. De gemeente is in cassatie gegaan. Als de Hoge Raad de hondenbezitter in het gelijk stelt, kan dat bij gemeenten een aardig gat in de begroting slaan. Een financiële aderlating dreigt ook voor het Rijk in een kwestie over het onderscheid tussen de hoogte van de btw-correctie voor de bijtelling van de auto van de zaak voor zuinige en niet-zuinige auto’s. De Rechtbank in Haarlem vond dit verschil in behandeling discriminerend. De hoge afdracht van btw voor niet-zuinige auto’s was hiermee van de baan. Staatssecretaris Weekers voerde onmiddellijk reparatiewetgeving door, maar als Hoge Raad de beslissing van de Rechtbank overneemt moet de Belastingdienst alsnog tegemoetkomen aan de naar schatting 300.000 bezwaarschriften die hierover nog openstaan. Een andere forse tegenvaller hangt de schatkist boven het hoofd in de geruchtmakende beslissing van rechtbank Breda over de erfbelasting. De rechtbank besliste dat de bedrijfsopvolgingsregeling discriminerend is omdat daar voor ondernemers een zeer royale vrijstelling van erfbelasting geldt, die particulieren niet krijgen. Omdat dit onderscheid volgens de rechtbank niet gerechtvaardigd is, kreeg een particulier met alleen privévermogen de ruime vrijstelling van erfbelasting ook. Hierna barstte een stroom van bezwaarprocedures los en werd een regeling getroffen om de Hoge Raad alleen te laten beslissen over een selectie van representatieve zaken. Onze hoogste rechter komt er ook aan te pas in een zaak over de aftrek van onderhoudskosten voor monumentenpanden. Deze aftrek bestaat in de inkomstenbelasting voor panden in Nederland die zijn ingeschreven in de Monumentenwet. Toch kreeg een in België wonende eigenaar van een kasteel die monumentenaftrek ook voor zijn in België staand kasteel. Zonder die aftrek zou de Belgische kasteelheer, die in Nederland inkomstenbelasting betaalde, ongelijk worden behandeld ten opzichte van Nederlandse eigenaren van monumentenpanden. De Hoge Raad vraagt zich af of dit wel klopt en heeft hierover daarom pas een advies gevraagd aan het Hof van Justitie in Luxemburg.

Het honoreren van het gelijkheidsbeginsel kan ertoe leiden dat aanslagen moeten worden vernietigd of een belastingvrijstelling of aftrekpost moet worden verleend. Het gaat om grote belangen en meteen over veel geld. Los daarvan zitten de wetgever en rechter in deze kwesties in een heel lastig principieel parket want het voorkomen of opheffen van een ongelijke behandeling in het ene geval heeft vaak een ongelijke behandeling in het andere geval tot gevolg. Bij ons streven naar gelijke behandeling moeten we misschien wat meer aanvaarden wat George Orwell ons leerde: “All animals are equal but some are more equal than others”. Want, laten we eerlijk zijn hondenbezitters worden dan wel gediscrimineerd ten opzichte van niet-hondenbezitters, maar zij worden vooral gediscrimineerd ten opzichte van eigenaren van katten, cavia’s en kanariepieten die helemaal belastingvrij leven.

Mr. Monique T.J.M.C. Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

mensenrechten

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns