Fiscale feiten en andere geloofwaardige verklaringen

31 mei 2022

Feiten zijn belangrijk, en in oorlogstijd belangrijker dan wat ook. Toch weten we dat op het slagveld de waarheid het eerste sneuvelt. Het draait dan alleen nog maar om beeldvorming, en is er geen verschil meer tussen feiten en leugens. Wie denkt dat feiten in de fiscale wereld voor zich spreken, komt ook bedrogen uit.

Feiten zijn het beginpunt van elke rechterlijke beslissing. Feiten kunnen de zaak maken of breken; een enkel detail kan het verschil zijn tussen winnen of verliezen. Maar het maakt wel uit bij welke rechter je bent. In civiele zaken is de burgerlijke rechter lijdelijk en bepalen de partijen zelf welke feiten als vaststaand mogen worden aangemerkt. In strafzaken ligt dat heel anders. De strafrechter moet de waarheid zoeken en die kan heel anders zijn dan waarover de voor het hekje staande partijen het eens zijn. Het bestuursrecht zit daar een beetje tussenin. Zo gaat het in het belastingrecht niet om waarheidsvinding. Feiten hoeven in de fiscaliteit zelden te worden bewezen, het is genoeg dat ze aannemelijk worden gemaakt. Het hoeft niet waar te zijn, maar het moet wel geloofwaardig zijn.

De belastingrechter baseert zijn beslissing meer dan eens op een geloofwaardige verklaring, ook al zijn niet alle ins en outs van die verklaring bekend. De geloofwaardigheid van zo’n verklaring kan wel in het geding komen als die verklaring innerlijk tegenstrijdigheden bevat of anderszins vragen oproept. Dat was niet het geval bij een man die bij het wegzetten van zijn auto vergeten was zijn gehandicaptenparkeerkaart op het dashboard te leggen. Hof Amsterdam vernietigde de naheffingsaanslag parkeerbelasting, omdat hij de verklaring van de parkeerder geloofwaardiger vond dan de verklaring op ambtseed van de parkeercontroleur, óók omdat die nog eens anderhalf jaar na het parkeren was opgemaakt. De Hoge Raad heeft de Belastingdienst opgezadeld met een zware bewijslast met betrekking tot postverzending. Als de inspecteur tegenover de geloofwaardige ontkenning van een belastingplichtige niet kan bewijzen dat een aanslag is ontvangen, gaat de rechter ervan uit dat de belastingplichtige de aanslag niet heeft gehad. Er kan dan geen boete worden opgelegd voor het niet, of te laat doen van aangifte. De belastingrechter heeft in waarderingskwesties het middel om de aanslag zelf vast te stellen als hij vindt dat de waarheid in het midden ligt. In een zaak over WOZ-beschikkingen van 400 sociale huurwoningen vond Hof Den Haag dat de gemeente de waarden geloofwaardig had onderbouwd, maar dat de woningbouwvereniging deze waarden op haar beurt geloofwaardig had betwist. Het Hof stelde de WOZ-waarden daarom zelf “in goede justitie” vast.

Als een zaak op geloofwaardigheid kan worden gewonnen, kan hij uiteraard ook op ongeloofwaardigheid worden verloren. Dat ondervond een belastingadviseur die de zelfstandigenaftrek claimde. Uit zijn urenregistratie met 1.288 uur aan zijn onderneming bestede uren volgde dat hij 59 aaneengesloten dagen gemiddeld 15 uur per dag moest hebben gewerkt. Rechtbank Zeeland-West-Brabant vond dat niet geloofwaardig. De fiscaal expert kreeg de aftrekpost niet. In een andere zaak gaf de inspecteur een man een aanslag inkomstenbelasting omdat uit informatie uit Amerika was gebleken dat hij 286,05 bitcoins zou hebben ontvangen uit een illegaal drugshandelsplatform op het darkweb, en de man niet wilde zeggen hoe hij hieraan was gekomen. Rechtbank Noord-Holland vond de verklaringen van de man over de herkomst van de bitcoins ook ongeloofwaardig en besliste dat deels opzettelijk onjuiste informatie was verstrekt, wat op één lijn kon worden gesteld met de weigering om deze informatie te verstrekken. De aanslag bleef grotendeels overeind. Een man in wiens woning de politie een hennepkwekerij had aangetroffen, werd door de strafrechter vrijgesproken van betrokkenheid bij hennepteelt, maar dit hielp hem niet bij de belastingrechter. Hof Amsterdam handhaafde de navorderingsaanslagen over zijn contante bankstortingen van circa € 25.000 per jaar met boeten van 25%. Het Hof geloofde niet dat het geld afkomstig was van geschenken voor een huwelijksfeest, casinowinsten en leningen van familie. De inspecteur had volgens het Hof aannemelijk gemaakt dat wél inkomsten uit de kwekerij waren genoten.

Ga er maar aanstaan om recht te spreken in een wereld waar feiten steeds moeilijker te onderscheiden zijn van valse en alternatieve feiten. Gelukkig gaat het niet over feiten die pas feiten zijn als het Kremlin ze officieel heeft ontkend. Belastingrechtspraak op basis van geloofwaardigheid en beeldvorming is namelijk eerder uitzondering dan regel.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns