Belang van 0,1‰ al fiscaal procesbelang

29 maart 2022

Als je alleen uit bent op een principiële beslissing dan hoef je niet bij de belastingrechter aan te kloppen, maar met een voldoende procesbelang is iedere belastingplichtige van harte welkom. Hoewel het begrip procesbelang al ruim is, mag het volgens sommige fiscalisten best verder worden opgerekt. Of is het goed genoeg?

Als een fiscale beroepsprocedure is gestart, stuurt de fiscus als het even kan aan op een niet-ontvankelijkverklaring van het beroep wegens het ontbreken van een procesbelang, maar krijgt daarin zelden het gelijk aan zijn zijde. Het begrip procesbelang is namelijk heel ruim: als positieverbetering mogelijk is, is er een procesbelang en dus een rechtsingang. Dat is het geval als het beroep kán leiden tot een vermindering of vernietiging van een aanslag of een beschikking, waarbij een belang van één euro al een voldoende procesbelang kan zijn. Er is geen procesbelang als de aanslag of beschikking al is vernietigd of een compromis is bereikt of een beroep uitdrukkelijk is ingetrokken, maar een beroep is wel ontvankelijk als wordt (door)geprocedeerd over nevenvorderingen, zoals een proceskostenvergoeding, een dwangsom voor niet-tijdig beslissen door de Belastingdienst, een immateriële schadevergoeding voor trage berechting of een vergoeding van het griffierecht.

De belastingrechters hebben het begrip procesbelang in de loop der tijd behoorlijk verruimd. Het was de Hoge Raad die besliste dat de huurder van een sociale huurwoning automatisch een procesbelang heeft bij een WOZ-beschikking van de gehuurde woning. Iedereen die een op zijn naam gestelde WOZ-beschikking heeft ontvangen, kan sindsdien in bezwaar en beroep tegen de WOZ-waarde. Gerechtshof Den Haag vond het belang van een bestuurdersaansprakelijkgestelde tegen een door de ontvanger vernietigde uitspraak op het bezwaar een procesbelang, omdat de beslissing van de belastingrechter nog van belang kon zijn in een eventuele civielrechtelijke procedure tegen de ontvanger. Recentelijk ging het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in een technisch erg ingewikkelde zaak akkoord met een door een BV bepleite overgang naar het omslagstelsel als pensioenfinancieringsstelsel. Hoewel het belastbaar bedrag van de procederende BV zowel volgens de aangifte als na correctie door de inspecteur nihil bedroeg, had de BV volgens het Hof tóch een procesbelang omdat met het beroep kon worden voorkomen dat in het verleden opgebouwde compensabele verliezen zouden verdampen. Applaus voor deze rechters die de rechtzoekende meteen zekerheid en duidelijkheid geven en niet de deur voor hun neus dicht gooien bij het ontbreken van een direct geldelijk belang.

Rechtbank Oost-Brabant gaf procederende partijen recentelijk een verrassende waarschuwing. De belastingrechter liet Brabantwater NV en de gemeente Son en Breugel in een procedure over een WOZ-beschikking 2019 weten dat overheidsonderdelen voordat zij een beroepzaak aanhangig maken over een financieel voordeel van maximaal € 2.000, dat nog minder was dan 0,1‰ van de winst over 2019, voortaan eerst moeten proberen de kwestie via bestuurlijk overleg op te lossen om zo beslag op het justitieel apparaat te voorkomen.

Zo’n reprimande schiet bij belastingadviseurs natuurlijk in het verkeerde keelgat. Als het om rechten van hun klanten gaat, willen die namelijk nooit minder maar alleen méér. Hoewel ik in het algemeen gemengde gevoelens heb over dit soort rechterlijke overwegingen, heeft de Rechtbank in dit geval een goed punt om de (lagere) overheid en overheidsinstellingen erop te wijzen dat zij verantwoord en bewust met overheidsgelden moeten omgaan. De uitspraak leert ook dat onze zeer comfortabele rechtsbescherming niet onbegrensd hoeft te zijn.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns