Fiscus in wurggreep van ICT

28 februari 2022

Bij de ICT van onze Belastingdienst moet ik denken aan het garagebedrijf van een schoolvriendje van mijn vader waar van twee nieuwe auto’s één oude auto werden gemaakt: óók zo’n zwaar verouderd vehikel met veel defecten en achterstallig onderhoud, dat met hangen en wurgen op de rails wordt gehouden.

Sinds jaar en dag staat in elke begroting en elk jaarplan van het ministerie van Financiën dat de Belastingdienst de ICT-systemen ”robuuster en wendbaarder gaat maken om de continuïteit duurzaam te borgen en de doorlooptijd te verkleinen bij het doorvoeren van wetswijzigingen en andere procesvernieuwingen”. Al zeker zo lang bestaat het fenomeen “computer says no” bij de heffing van belastingen. De systemen van de fiscus kunnen de huidige wet- en regelgeving niet ondersteunen, en aanpassingen aan de maatschappelijke werkelijkheid en vernieuwing kunnen niet of alleen op lange(re) termijn worden doorgevoerd. Die systemen zijn al jaren het excuus om voor box 3 niet te heffen naar het werkelijk rendement. Die systemen zijn ook de reden waarom de jubelton niet wordt afgeschaft wanneer de politiek dat wil en de invoering van de conditionele bronbelasting twee jaar is uitgesteld. Door de systemen kunnen ondernemers ook niet aangifte doen via het verplicht gestelde en betaalde eHerkenning en kunnen BTW-tarieven niet gemakkelijk worden verhoogd of verlaagd.

Op het enige ministerie waar juist geld moet worden binnengehaald in plaats van uitgegeven, bepalen niet de wetgever of beleidsmakers of, en zo ja hoe en wanneer fiscale maatregelen worden ingevoerd, maar zijn de ICT-systemen de baas. De systemen zijn niet alleen dealbreaker bij wetgeving, maar ook in de uitvoering. Aanslagen inkomstenbelasting worden in principe alleen nog geautomatiseerd, dus conform de ingediende aangiften, afgedaan. Als er al wordt gecontroleerd, is dat na uitworp of selectie volgens door de systemen vastgestelde patronen uit door belastingplichtigen zelf aangeleverde data, reguliere overheidsbronnen en uit onbekende, niet-verifieerbare bronnen. Fouten van de systemen moeten ook weer door de systemen worden hersteld met de bekende risico’s van fout op fout op fout. Gedupeerde belastingplichtigen mogen dan zelf in actie komen voor rechtsherstel en compensatie voor de systeemfouten. Rechters wijzen het “systeem-argument” van de Belastingdienst echter steeds vaker af ten gunste van de rechtsbescherming van de belastingplichtige. Zo gaf Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een bedrijf een proceskostenvergoeding van maar liefst € 25.000 omdat de inspecteur een naheffingsaanslag loonbelasting had opgelegd in verband met een volstrekt onterechte opname van haar directeur-grootaandeelhouder op de Fraude Signalering Voorziening (FSV) in de systemen van de Belastingdienst. Een andere onderneming kreeg van Gerechtshof Den Bosch een proceskostenvergoeding van € 6.000 omdat aan haar op basis van de systemen voor hetzelfde feit ten onrechte twee betaalverzuimboeten waren opgelegd. Ditzelfde Hof vernietigde een navorderingsaanslag met een uitdeling van € 2 mln omdat de aanslagregelaar in de systemen aangebrachte signalen had genegeerd en de aanslag zonder nader onderzoek versneld had opgelegd.

De systemen hebben de Belastingdienst in een wurggreep. Alle ogen zijn nu gericht op Marnix van Rij, de nieuwe baas van de Belastingdienst. Hopelijk maakt hij van de ICT eindelijk eens een chefsache. Hij heeft niet de bedrijfsfilosofie van de eerdergenoemde garagist, maar weet wel dat de systemen in zijn organisatie net zo belangrijk zijn als de motor van een auto. Wij kennen de mooipraterij van al zijn voorgangers; wij weten dat het opperhoofd van de fiscus net als de chauffeur van een auto het gevaarlijkste onderdeel is.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns