Box 3-compensatie doos van Pandora

17 januari 2022

De Christmas Eve Box die men elkaar volgens de kersttraditie op 24 december geeft, bevatte deze keer geen rendiervoer, legpuzzels of zelfgebreide sokken, maar uit de doos kwam een cheque voor spaarders met vermogen in box 3.

De Hoge Raad besliste op 24 december 2021 dat de heffing in box 3 voor 2017 en 2018 op stelselniveau in strijd is met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod, omdat spaarders door de forfaitaire vermogensmix in combinatie met de forfaitaire rendementen worden belast voor een aanzienlijk hoger rendement dan zij in werkelijkheid hebben ontvangen. Nou is dit niet het grote nieuws, want de Hoge Raad vindt de box 3-systematiek als zodanig al vanaf 2013 onrechtmatig. Het spectaculaire is dat de hoogste rechter eerder geen gevolgen verbond aan de constatering van het rechtstekort. Al die jaren hield de Hoge Raad de wetgever de hand boven het hoofd en kreeg die alleen een waarschuwing, maar vlak voor Kerst was de maat kennelijk vol. Mogelijk schoot het coalitieakkoord van 15 december 2021 de hoogste rechter in het verkeerde keelgat. Daaruit bleek dat de wetgever de heffing naar werkelijk rendement wéér uitstelde en vooruitschoof naar 2025!

De kersverse staatssecretaris Marnix van Rij en zijn Belastingdienst kunnen de borst nat maken. Als belastingwetgever moet hij de heffing in box 3 per omgaande aanpassen, want belastingplichtigen kunnen vanaf het belastingjaar 2017 terugvallen op een heffing op basis van het werkelijke rendement. Zij hoeven daarvoor niet eens te bewijzen dat zij een individuele en buitensporige last ervaren en voor het betalen van de box 3-belasting moeten interen op hun vermogen. Als baas van de Belastingdienst zal hij ook meteen aan de slag moeten met de massaalbezwaarprocedure: er moet binnen zes weken na het arrest een uitspraak komen en alle individuele bezwaren moeten binnen zes maanden worden afgedaan. Dan mag de uitvoerende macht ook rekenen op een lawine aan nieuwe bezwaren tegen openstaande aanslagen en verzoeken om vermindering van oudere jaren: fiscale professionals staan te trappelen om rechtsbijstand te verlenen aan de belastingplichtigen die geen (massaal) bezwaar hebben gemaakt tegen de box 3-heffing. De fiscus staat met de massale acties voor een ambtshalve teruggaaf en mogelijke (massa)claim via een civiele procedure met de rug tegen de muur. Burgers gaan nu hun rechten uitoefenen, die zij eerder hebben laten liggen in verband met de door de hele trias politica gecreëerde chaos.

De wetgever heeft jarenlang willens en wetens een onrechtmatige wet in stand gehouden en heeft jarenlang met valse beloften tot verbetering stilgezeten ondanks de herhaalde en nadrukkelijke waarschuwingen van de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft jarenlang een rechtstekort geconstateerd, maar greep niet in en zette de rechtszoekenden zelfs op het verkeerde been met het eisen van bewijs van een individuele en buitensporige last. De Belastingdienst heeft in de uitvoering rondom de massaalbezwaarprocedure een chaotisch meersporenbeleid ontwikkeld met praktische en tot grote rechtsonzekerheid leidende problemen. Het is natuurlijk echt onredelijk om deze door de hele trias gecreëerde ingewikkelde situatie of beter onrechtmatige overheidsdaad, voor rekening en risico te laten komen van belastingplichtigen die hierin geen enkel verwijt kunnen worden gemaakt.

Het is nu aan de wetgever om orde te scheppen in de chaos en aan de politiek om met een generieke compensatieregeling te komen. Daarmee heeft de rechter het eerste gat geslagen in de begroting van het nieuwe kabinet. Maar we weten inmiddels wel dat gaten in de schatkist worden gedicht via verhoging van belastingen, en de spaarder in box 3 daarom vroeg of laat een sigaar uit eigen doos krijgt.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

 

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns