Uithollers van het belastingrecht voor gesloten deur

29 maart 2021

Het komt niet vaak voor dat een burger of bedrijf de toegang tot de rechter wordt ontzegd. Het komt nog minder vaak voor dat een burger of bedrijf in een fiscaal proces wordt veroordeeld tot betaling van de kosten van de rechtszaak. Er moet dus heel wat aan de hand zijn als dat wél gebeurt. Voor een aantal rechters is de maat vol. Misbruikers van procesrecht worden niet-ontvankelijk verklaard in hun beroep en zij moeten de proceskosten aan Belastingdienst of gemeente betalen.

Er zijn belastingplichtigen die met hun gemachtigden een slaatje slaan uit de zwakke punten van belastingwetten en de traagheid van de overheid. Volgens een uitgekiend format dienen zij stelselmatig op grote schaal standaardbezwaarschriften in tegen (vooral) naheffingsaanslagen BPM, WOZ-beschikkingen en naheffingsaanslagen parkeerbelasting. Vervolgens worden Belastingdienst en gemeenten kort na het verstrijken van de beslistermijn in gebreke gesteld om de fiscus of lokale heffer te laten “hangen” voor een dwangsom. Intussen wordt ingespeeld op de stroperige besluitvorming van bestuursorganen en de lange duur van een rechterlijke procedure zodat ook een immateriële schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn van berechting wordt verkregen. Als het beroep dan ook nog gegrond wordt verklaard, komt daar een proceskostenvergoeding bovenop. En zo loopt de belastingplichtige met bijna niets doen duizenden euro’s rijker de rechtszaal uit terwijl het beroepschrift vaak maar om een paar tientjes gaat.

Sommige rechters zijn dit goed beu en bestempelen het gebruik van dit format als kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht dat wordt afgestraft met een niet-ontvankelijkverklaring. Er wordt geen recht gesproken als de handelwijze van belastingplichtige en gemachtigde alleen maar is gericht op het bemoeilijken van adequate en tijdige bezwaarafhandeling om daar vervolgens over te kunnen procederen en zo geldsommen te incasseren. Als het helemaal niet gaat om een verlaging van een aanslag maar alleen om die bijkomende vergoedingen, is sprake van misbruik van procesrecht en blijft de deur naar de rechter dicht.

Het format gedijt vooral bij massale processen, zoals bij de jaarlijkse beschikkingen voor de WOZ van woningen, de berekening van de BPM bij geïmporteerde tweedehands auto’s en naheffingen voor foutparkeren. Bij de WOZ en BPM gaat het om waarderingsgeschillen. Bij de WOZ wordt niet per woning gewaardeerd maar volgens een systematische vergelijking met soortgelijke woningen. In de praktijk heeft bijna elk argument van een individuele huiseigenaar bij de rechter succes. De rechter die ook geen taxateur is, grijpt vaak naar het tovermiddel van de waardering in goede justitie. Bij de BPM is het van hetzelfde laken een pak. De belastingrechter moet daar knopen doorhakken in waarderingsdiscussies over de waarde van importauto’s. De instroom van bezwaarschriften over een waardebepaling is enorm en Belastingdienst en gemeenten krijgen er geen vat op, en doen daarom veel zaken zonder te horen af. Het format floreert ook goed omdat vooral de heffingsambtenaren van gemeenten geen kaas hebben gegeten van het formele belastingrecht. Zelfs van de basisverplichting om zaakstukken in de bezwaarfase te verstrekken, lijken zij nog nooit te hebben gehoord. Zo kan optimaal worden geprofiteerd van onkunde van de overheid. Door de stroom aan beroepschriften over dit soort kwesties loopt de werklast bij de rechterlijke macht op en kunnen achterstanden daar niet eens meer worden weggewerkt. Voor het op vertraging speculerende format ideaal: de vergoedingen lopen vanzelf op.

In bezwaar en beroep hebben burgers en bedrijven heel veel rechten: het recht om te worden gehoord, recht op inzage in zaakstukken, recht op een tijdige en gemotiveerde beslissing, recht op een tegemoetkoming in kosten van rechtsbijstand, recht op een schadevergoeding wegens spanning en frustratie. Het uitmelken hiervan alleen voor de vergoedingen leidt tot ongewenste uitholling van deze rechten. Dat is natuurlijk goed fout. Toch vraag ik me af of de overheid niet net zo fout is door de deuren naar misbruik open te zetten met wetten met arbitraire waarderingsregels en te weinig menskracht met (vak)kennis op de werkvloer. Eén ding is zeker: falen van de overheid verdwijnt niet door een misbruiker toegang tot de rechter te verbieden.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns