Het deformaliseringsfiasco van de fiscus

23 december 2020

De reclameklassiekers “foutje bedankt” als excuus voor financiële blunders en “paarse krokodil” als metafoor voor regelzucht en klantonvriendelijk gedrag zijn voor de Belastingdienst véél toepasselijker dan “leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker”. Het klopt wel dat ze het niet leuker maken, maar met dat makkelijker maken zitten ze er goed naast. Niet alleen omdat de fiscale wet- en regelgeving heel ingewikkeld is, maar ook omdat de Belastingdienst daar met zelfverzonnen intern beleid van afwijkt. Als dat nou nog in het voordeel van burgers en bedrijven was, zouden we er nog mee kunnen leven. Met de dure term deformalisering wordt meedogenloos gesneden in onze rechten.

Officieel is deformalisering de term voor het vereenvoudigen van het procesrecht door het minder formalistisch te maken met als doel om de procesgang te versnellen en minder kostbaar te maken. De Belastingdienst versnelt de procesgang door met buitenwettelijk niet-gepubliceerd beleid de eigen werkvoorraad weg te werken, zonder oog te hebben voor de belangen van de belastingplichtige. Dat gebeurt door binnen de bezwaartermijn gedane aanvullingen en verbeteringen op aangiften niet als een geldig ingediend bezwaar aan te merken, maar als een verzoek om ambtshalve vermindering. Nou zal het de belastingplichtige natuurlijk worst wezen of zijn aanslag wordt verminderd op grond van een “uitspraak op bezwaar” of met een “tegemoetkoming ambtshalve vermindering”, maar hij komt wel van een koude kermis thuis als wat hij wilde niét is gebeurd.

Geschriften die kort voor, of kort na het opleggen van een (ambtshalve) aanslag naar de Belastingdienst zijn gestuurd, moeten op grond van rechtspraak van de Hoge Raad worden aangemerkt als een rechtsgeldig tijdig ingediend bezwaarschrift. Dan gaan voor de belastingplichtige de rechtsbeschermingspoorten open: hij heeft dan recht om te worden gehoord en recht op inzage in de op de zaak betrekking hebbende stukken, verder heeft hij ook recht op een proceskostenvergoeding en zelfs het recht om zijn zaak meteen aan de rechter voor te leggen en de tussenfase bij de inspecteur over te slaan. Als de fiscus een binnen zes weken na ontvangst van de aanslag gedane aanvulling op de aangifte inkomstenbelasting aanmerkt als een verzoek om ambtshalve vermindering blijven de deuren naar deze rechten gesloten. Deze eigengereide deformalisering zet de Belastingdienst alleen maar in om de achterstanden en verder oplopende stapels onbehandelde bezwaarschriften weg te werken. Het is logisch dat dat een stuk sneller en gemakkelijker gaat en veel goedkoper is als de regels niet worden nageleefd. Pure winst voor de Belastingdienst dus met de belastingplichtige als grote verliezer.

Gelukkig heeft Rechtbank Zeeland-West-Brabant een stokje gestoken voor deze illegale – vanuit eigenbelang – ingegeven werkwijze. De Rechtbank besliste dat de Belastingdienst een tijdens de bezwaartermijn van een ambtshalve opgelegde aanslag inkomstenbelasting alsnog ingediende aangifte wél als een bezwaarschrift moet aanmerken met alle daarbij behorende rechten. Hulde voor de Rechtbank, want de wettelijke route is bedoeld om de belastingplichtige te beschermen en de onrechtmatige route van de fiscus geeft die niet. Met deze deformalisering wordt de procesgang alleen maar ingrijpend ontregeld ten koste van de belastingbetaler.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns