Fiscale kunstjes

27 oktober 2020

Kunst ontroert, doet genieten, geeft troost, maakt gelukkig en brengt ons bij het onuitspreekbare. Kunst is óók een middel om minder belasting te betalen. In de erf-, schenk- en inkomstenbelasting zijn genoeg faciliteiten om investeringen in kunst te stimuleren en aftrekposten te creëren. Waar fiscale voordelen te halen zijn, liggen vaak ook gekunstelde constructies op de loer.

Door de volledige vrijstelling van schenk- en erfbelasting kunnen erflaters en schenkers naar hartenlust vermogen overdragen aan instellingen met de anbi-status die actief zijn in beeldende kunst, musea, monumentenzorg, theatergroepen, schouwburgen, bibliotheken, filmhuizen, (pop)podia, en nog veel meer. Donateurs aan culturele anbi’s hebben in de inkomstenbelasting bovendien recht op een extra aftrek. Fiscaal gunstig zijn vooral de periodieke giften waarvoor een onbeperkte aftrek geldt. Dit hoeft niet per se door eigendomsoverdracht, maar kan door verhuur of bruikleen. Een man die een aantal kunstwerken uit zijn collectie voor vijf jaar voor € 57.500 per jaar verhuurde aan een gemeentelijk museum, kreeg van de belastingrechter een giftenaftrek voor de voor vijf jaar en via een notariële akte opgemaakte periodieke schenking, maar over de waarde in het economische verkeer van € 720.000 van die kunstwerken moest wél belasting in box 3 worden betaald. Dat is wel iets om rekening mee te houden, want alleen kunst die niet als belegging wordt aangehouden en niet op de een of andere manier rendabel wordt gemaakt, is vrijgesteld van inkomstenbelasting.

Kunst waarderen is een kunst op zich. Hoewel daarvoor speciale deskundigen bestaan, hangen belastinginspecteurs nogal eens de kunstexpert uit. Op de “Eregalerij” van het Rijksmuseum hangt het “Boslandschap met een vrolijk gezelschap in een wagen” dat werd geschonken door een beroemde kunstverzamelaar. Zijn erfgenamen hadden met de Belastingdienst afspraken gemaakt over de kunstvrijstelling in box 3, maar niet over de waarde van de schenking van het schilderij in de vorm van een periodieke gift. Zij gingen uit van de € 9 mln die volgde uit het taxatierapport van Sotheby’s, maar de inspecteur bestreed dit met hand en tand. Rechtbank Gelderland maakte daar korte metten mee: de inspecteur is geen deskundige en hij had niet eens een tegentaxatie ingebracht. Ook in de beroemde zaak over een Chinese vaas die voor € 100.000 was aangegeven voor de erfbelasting, maar een jaar later bij Christie’s voor € 23 mln werd geveild als unieke pot uit de Han-Yuan dynastie, ging de belastingrechter mee met de taxatie op € 10 mln door een deskundige. Weer leermomentjes voor de fiscus dat er geen kunst aan is om de belastingplichtige alleen maar ongelijk te geven, en het eigen standpunt niet te onderbouwen.

De fiscus kijkt met argusogen naar fiscale kunstjes. Voor de belastingaffaires van zeer vermogende personen (ZVP) is er zelfs een speciaal team opgericht. Die doelgroep krijgt extra aandacht omdat zij geld genoeg hebben om aan agressieve tax planning te doen en het om grote fiscale belangen gaat. Daarbij wordt de wijze waarop ZVP’ers kapitaal inbrengen in kunst, onder de loep genomen. Ook directeur-grootaandeelhouders die kunst uitlenen aan hun eigen BV mogen op warme belangstelling van de Belastingdienst rekenen. Zij kunnen in de clinch raken over de terbeschikkingstellingsregeling, gebruiksvergoedingen, afwaarderings- en verkoopverliezen, rente en overige kosten. Voor het begeleiden en oplossen van deze complexe vraagstukken hebben we de kennis, kunde en creativiteit van belastingadviseurs en estate planners nodig. Zij zijn op dit vlak de kunstenaars.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns