Balletje balletje met box 3

28 september 2020

Soms kan iets totaal verkeerd vallen. Sinds fiscale wetsvoorstellen worden voorzien van een “doenvermogentoets” wordt pijnlijk zichtbaar dat veel wet- en regelgeving in het voordeel van burgers en bedrijven wordt afgeserveerd omdat het niet haalbaar is. Dit “niet haalbaar” schiet me écht in het verkeerde keelgat.

Vanaf 1 januari 2021 kan alleen nog elektronisch beslag worden gelegd, maar… dit is voor de Belastingdienst niet haalbaar en daarom komt er voor de Belastingdienst een specifieke uitzondering. Er komt per 1 januari 2021 een wettelijke regeling voor de kwijtschelding van schulden bij inkomensafhankelijke regelingen, maar… dit is voor de Belastingdienst/Toeslagen niet haalbaar en daarom treedt de nieuwe kwijtscheldingsmogelijkheid voor toeslagen pas later in werking. Iedereen wacht op de vervanger van de afgeschafte Wet DBA met nieuwe wetgeving voor ZZP’ers, maar… dit is voor de Belastingdienst nog steeds niet haalbaar en we weten ook niet of het huidige handhavingsmoratorium dat op 1 januari 2021 afloopt, wordt verlengd.

Er is nog iets niet haalbaar, en dat is zelfs al meer dan tien jaar niet haalbaar. Dat is de mogelijkheid voor belastingplichtigen om het in box 3 veronderstelde rendement van 4% te behalen. De vele staatssecretarissen die hierover gaan, beloven een eind te maken aan het onrecht … maar een heffing naar het werkelijke rendement vergt een stelselwijziging of hervorming en dat is op korte termijn niet haalbaar. Dat schijnt nog wel 10 jaar te duren voor we daar zijn. De Hoge Raad gaat mee in dit spelletje van pappen en nathouden. Voor 2013 en 2014 oordeelde de hoogste rechter dat een rendement van 4% echt niet haalbaar is, maar daar liet hij het bij, want de wet veranderen is niet zijn pakkie an. Met een inmiddels op een vermogensmix van sparen en beleggen gebaseerd forfaitair rendement, is er fundamenteel nog niets verbeterd.

Op Prinsjesdag is een wetsvoorstel ingediend met een aanpassing van box 3: het tarief gaat van 30% naar 31%, én het heffingvrije vermogen wordt verhoogd met € 20.000 per persoon. Dit bedrag verbleekt bij de vorig jaar aan spaarders gedane belofte tot een verhoging naar € 220.000 voor 2022 en de deze zomer in het vooruitzicht gestelde “aanzienlijke” verhoging. Voor een belastingvoordeeltje van zo’n € 106 per persoon moet er wetstechnisch en bij de Belastingdienst heel veel worden opgetuigd, en wordt het voor de burger nóg ingewikkelder.

Voortaan moet iedereen met een vermogen op 1 januari 2021 van meer dan € 31.340 aangifte inkomstenbelasting doen, óók als dat leidt tot een nihilaanslag en de gegevens in box 3 niet van belang zijn voor de belastingen. Hierdoor zullen veel meer mensen dan nu worden uitgenodigd om aangifte te doen of gegevens voor box 3 moeten invullen, óók als zij geen box 3-belasting hoeven te betalen. Op deze verplichting zijn de bestaande regels voor boeten en strafrechtelijke vervolging voor niet, te laat of onjuist doen van aangifte van toepassing, en kunnen ook de informatiebeschikking en sanctie van de omkering van de bewijslast royaal worden ingezet. De verhoging van het heffingvrije vermogen werkt niet door naar de vermogenstoets voor inkomens- en vermogensafhankelijke regelingen (zoals de huur- en zorgtoeslag, kindgebonden budget en de eigen bijdrage voor zorginstellingen). Het werkelijke vermogen wordt daarom vastgelegd in een aanslag, waartegen bezwaar en beroep kan worden aangetekend (ook als er geen belasting hoeft te worden betaald). De door de Belastingdienst op deze manier “opgehaalde” gegevens worden doorgegeven aan de instanties die vermogensgegevens gebruiken voor toeslagen of andere regelingen waarbij het vermogen een rol speelt.

Als dit plan met een minimaal voordeel voor de burger en maximale organisatorische, administratieve, formeelrechtelijke rompslomp voor de met ICT-, AVG-, personeels- en coronaproblemen kampende Belastingdienst wél haalbaar is, zit er volgens mij een enorme adder onder het gras. Met “ophalen” van vermogensgegevens worden namelijk onder de radar levende burgers zichtbaar: de fiscus krijgt door de aangifte- en vermogensopgaveplicht zicht op mensen zonder inkomen maar met geheim vermogen, waardoor bitcoins, vastgoed in het buitenland en verzwegen erfenissen boven water komen. Het pakken van windhappers en belastingnomaden is een goed en begrijpelijk doel, maar verkoop ons dat niet als een tegemoetkoming voor de onrechtvaardigheid in box 3. Daarmee worden we namelijk net als bij balletje balletje om de tuin geleid, en dat valt bij iedereen verkeerd.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns