Corona katalysator voor belastingrechtspraak

29 april 2020

“Als gevolg van maatregelen rondom het Corona virus is deze uitspraak niet uitgesproken op een openbare uitsprakenzitting. Zodra het openbaar uitspreken weer mogelijk is, wordt deze uitspraak alsnog in het openbaar uitgesproken”. Dit staat sinds kort in rechterlijke uitspraken van de sector belastingrecht.

Door het over de wereld uitgewaaierde Covid-19 kan ook de rechtspraak niet meer normaal functioneren. Het werk gaat wel door, maar in een andere vorm. Veel rechters werken vanuit huis en in het civiele en bestuursrecht moeten advocaten en andere gemachtigden via digitale verbindingen “erbij zijn” en hun standpunten schriftelijk weergeven. De agenda’s van de Rechtbanken en Gerechtshoven puilen uit met tienduizenden onafgedane zaken. De rechters doen er alles aan om er vanuit quarantaine het beste van te maken, maar het ontbreekt aan een goede infrastructuur en administratieve ondersteuning. Rechters lopen bovendien meer dan andere thuiswerkers aan tegen problemen met de automatisering. Digitalisering was bij de rechtspraak ook B.C. al een regelrechte ramp.

De rechtspraak kan zich niet veroorloven de zaken op hun beloop te laten gaan. In een rechtsstaat legitimeert het recht de continuïteit. Traagheid van rechtspraak kan in belastingzaken waarin een vergrijpboete in het geding is wegens undue delay leiden tot strafvermindering. Overschrijding van termijnen kost óók veel geld. Bij trage berechting hebben rechtszoekenden recht op een (immateriële) schadevergoeding als zij onredelijk lang op de beslechting van belastinggeschil hebben moeten wachten. De redelijke termijn is overschreden als na indiening van het bezwaar méér dan twee jaar voorbij zijn gegaan voordat op dat bezwaar en, als vervolgens beroep is ingesteld, op dat beroep is beslist. Het vergoedingsbedrag is vastgesteld op € 500 per (afgerond) halfjaar dat de redelijke termijn is overschreden. De schadevergoedingen als tegemoetkoming voor de spanning en frustratie kunnen enorm oplopen. Onlangs veroordeelde het Gerechtshof in Den Bosch de Belastingdienst tot het betalen van een bedrag van € 11.500 omdat de inspecteur er veel te lang over had gedaan om uitvoering te geven aan zijn uitspraak op bezwaar tegen aanslagen inkomstenbelasting. Een tweedelijns GGZ-psychologe die een vrijstelling van BTW voor haar diensten claimde, kreeg ondanks verlies van het proces € 5.000 van Rechtbank Noord-Holland mee, omdat haar dossier veel te lang onaangeraakt in de kast van de inspecteur lag. Een man die in gevecht was met de fiscus over zijn fiscale woonplaats kreeg van het Gerechtshof Den Bosch € 12.500 in verband met de overschrijding van de redelijke termijn met in totaal meer dan tien jaar. Een dirigent kreeg van dezelfde Rechtbank een vergoeding van € 2.250 omdat de rechter zijn geschil met de fiscus over slechts € 2 aan BTW veel te lang in de lade had laten liggen.

Alleen deze bedragen laten al zien dat stilzitten geen optie is. Toch is met de thuiswerkende rechters en griffiers al een eerste lichtpuntje te zien: er mogen dan wel geen openbare zittingen zijn, maar er is nog nooit zoveel interessante belastingrechtspraak online gepubliceerd sinds de intelligente lockdown in Nederland van kracht is. Hoewel automatisering bij de rechterlijke macht een kwestie van een heel lange adem is, kon de coronacrisis weleens een heel goede katalysator zijn om ook de rechtspraak in een digitale versnelling te brengen.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns