Wie is de baas bij de Belastingdienst?

20 januari 2020

Het is misschien wat flauw om te vragen wie de baas van de Belastingdienst is, net nu staatssecretaris Menno Snel als formele leider van dit onderdeel van het ministerie van Financiën is opgestapt toen hij erachter kwam dat zijn ambtenaren de dossiers van kinderopvangtoeslaggedupeerden veel te zwart hadden gemaakt en hij zijn belofte om puin te ruimen bij de fiscus niet kon waarmaken. In de saga van vertrekkende bewindslieden is Snel niet de eerste bij dit departement die sneuvelt door de ramp met de toeslagenfabriekHet zal even duren voordat er een nieuwe waaghals voor deze functie is. Minister Wopke Hoekstra van Financiën heeft het stokje tijdelijk overgenomen. Hij vindt dat het roer bij de Belastingdienst om moetDeze baas boven baas heeft inmiddels de bezem al door de top gehaald en gaat de onderdelen Douane en Toeslagen van de Belastingdienst afsplitsen. En dan hebben we twee staatssecretarissen van Financiën!  

De staatssecretaris van Financiën is een januskop met dubbele pet en heel veel macht. Hij is (mede-)wetgever. In die rol wordt hij goed gecontroleerd door het parlementHij is ook uitvoerder van de wetten, maar in die functie wordt hij als zodanig niet getoetstDoor of namens hem uitgevaardigd uitvoeringsbeleid wordt alleen indirect beoordeeld door de belastingrechter als die moet beslissen over een concrete aan hem voorgelegde aanslag van een burger of bedrijf. De Belastingdienst drijft op beleid, maar dat beleid is voor de buitenwereld volstrekt onzichtbaar, terwijl openbaarheid van beleid juist een voorwaarde is voor de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid van de belastingplichtigen. Als beleid dan toch eens boven water komt, is dat vaak na wob-verzoeken van belastingplichtigen en hun fiscaal adviseurs. In de antwoorden op die openbaarheidsverzoeken staan vaak standpunten over rechtsvragen en adviezen van kennisgroepen in individuele situaties. Belastinginspecteurs in het land moeten de standpunten en adviezen opvolgen en innemen en verdedigen als hun eigen standpunt.

Het is echter onverteerbaar dat beleidsstandpunten van kennisgroepen niet worden gepubliceerd en alleen bij toeval (gedeeltelijk) openbaar worden door inspanningen van burgers, bedrijven en hun fiscale intermediairs. Als een kennisgroepstandpunt een standpunt is waaraan de inspecteurs zich moeten houden, is dat dus een standpunt waarop een belastingplichtige zich moet kunnen beroepenBij niet-gepubliceerde kennisgroepstandpunten is dat natuurlijk een mission impossibleVaktechnisch zijn de kennisgroepen dus de baas bij de Belastingdienst. Zij coördineren het beleid, bewaken de eenheid van beleid en dicteren de inspecteurs de wetDat de inspecteur op dwingende toon wordt gesouffleerd door de kennisgroep is één ding, maar uit oogpunt van gelijkheid en het voorkomen van willekeur is publicatie van die gedicteerde teksten bittere noodzaak. 

Ik doe daarom een beroep op tussenpaus Hoekstra: Wopke, laat zien dat je slimmer bent dan SnelVergeleken met het oplossen van de toeslagenellende is de publicatie van het uitvoeringsbeleid kinderspel; een kleine stap met een grote impact voor de fiscale wereld. Daarom zeg ikHop hop Wopke, anders blijft het wob, wob, wob.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns