Zaak stuk zonder zaakstuk

29 mei 2018

“Wat is eigenlijk het verschil tussen een document en een stuk?”, vroeg een medecursiste tijdens een WOB-seminar dat ik volgde toen ik nog bij de Belastingdienst werkte. De docent pakte een vel papier en zei: “dit is een document en jij bent een stuk”. Dit was ver voor de #MeToo-discussie, maar ik denk hier nog vaak aan terug als het over zaakstukken gaat. Inmiddels blijkt uit de rechtspraak duidelijk dat een stuk niet alleen een lekker ding is.

Bij een onoverbrugbaar meningsverschil met de Belastingdienst zit er soms niets anders op dan de zaak voor te leggen aan de belastingrechter. Dan is het zaak om zoveel mogelijk bewijs te verzamelen. Niet alleen om de procespositie te bepalen en goed verweer te kunnen voeren, maar uiteindelijk vooral om de rechter te kunnen overtuigen van het eigen standpunt. Daarvoor zijn ook de stukken van belang die de inspecteur heeft gebruikt bij het opleggen van een aanslag of afhandeling van een bezwaarschrift. De inspecteur heeft talloze mogelijkheden om stukken bij de belastingplichtige op te vragen. Hij kan die zelfs met zeer ingrijpende sancties afdwingen. Omgekeerd is het voor de belastingplichtige een stuk lastiger om de beschikking te krijgen over stukken die in de kast van de inspecteur liggen of op zijn harde schijf staan. Bij belastingambtenaren zit transparantie niet bepaald in het bloed. De oestercultuur bij de Belastingdienst kan de belastingplichtige in een fiscale procedure zwaar op informatieachterstand zetten.

Het uitgangspunt is dat procespartijen in een rechtszaak over dezelfde informatie moeten kunnen beschikken. De belastinginspecteur is dan ook verplicht alle stukken te verstrekken die hem ter beschikking staan of hebben gestaan en die van belang kunnen zijn voor de beslechting van de geschilpunten. Zaakstukken zijn niet alleen de stukken die hij heeft gebruikt als onderbouwing van zijn besluit. Daaronder vallen ook interne (telefoon)notities, documenten die de fiscus van derden heeft gekregen, anonieme klikbrieven, standpunten van kennisgroepen van de Belastingdienst, inlichtingenverzoeken uit het buitenland en de antwoorden daarop. Sinds kort weten we dat ook digitale bestanden zaakstukken kunnen zijn. De Hoge Raad heeft namelijk beslist dat ook in elektronische vorm vastgelegde gegevens op zaak betrekkende hebbende stukken zijn als zij van belang en raadpleegbaar zijn met het oog op de aan de orde zijnde zaak.

Belastingplichtigen moeten alert zijn op de taaie gewoonte van de belastinginspecteur om stukken achter te houden. Zij moeten hem erop wijzen dat hij zijn besluiten moet verantwoorden en inzichtelijk moet maken door alle zaakstukken te verstrekken. Inspecteurs moeten op hun beurt opener worden en uit hun comfortzone stappen. Er is niets mis met transparantie. Het gaat immers om een juiste belastingheffing, niet minder en ook zeker niet meer. Voor de inspecteur zijn fiscale geschillen dan misschien wel dagelijkse kost, maar voor de belastingplichtige is het een once in a lifetime experience. Als de belastingbetaler eenmaal heeft besloten tot het gaatje te gaan, dan wil hij maar één ding: de zaak winnen. Als zijn zaak stuk gaat door het ontbreken van een zaakstuk, voelt hij zich goed in het pak genaaid.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

zaakstukken

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns