Er was eens… een fiscaal sprookje

18 december 2017

Wat is de overeenkomst tussen een Chinese pot, een Libanese bruid, een Afrikaans luipaardvel en een Appelschase heks? Fiscalisten die hun vakliteratuur bijhouden, weten het antwoord natuurlijk meteen: ze lagen op de tafel van de belastingrechter in verband met een geschil met de belastinginspecteur over een aftrekpost of fiscale vrijstelling.

Anders dan in het strafrecht worden in de fiscaliteit geen zware eisen gesteld aan het leveren van bewijs. Het gaat in het belastingrecht niet om waarheidsvinding, niet om hard, wettig en overtuigend bewijs maar om aannemelijkheid. Deze lichtere vorm van bewijs is bovendien vormvrij: de aftrekpost of vrijstelling mag op allerlei manieren en met allerlei middelen worden verdedigd. De rechter moet uitspraak doen op basis van de aangedragen stellingen, feiten, bewijs- en verweermiddelen. Hij mag daarbij putten uit zijn eigen wetenschap en mag zelfs de rechtszaal verlaten om de situatie ter plekke met eigen ogen op te nemen. De belastingrechter loopt in zijn werk tegen veel alledaagse kwesties aan, maar hij krijgt ook veel exotische dossiers op zijn bordje waarvoor zeer specialistische, niet-fiscale kennis nodig is of waarbij gewoonten en gebruiken uit andere landen en culturen aan de orde zijn.

Neem nou die kunst- en kitsch-achtige zaak waarin een broer en zus een porseleinen pot erfden van hun overleden vader. Zij gaven die pot voor de erfbelasting aan voor € 12.500, maar een paar jaar later bleken zij een uiterst zeldzaam kunststuk uit de Chinese Han-dynastie in handen te hebben dat zij voor € 23 mln verkochten. Taxateurs van dure veilinghuizen, antiquairs en kunsthistorici bogen zich erover, maar het was toch maar mooi de belastingrechter die de waarde bepaalde, en wel op € 10 mln. En dan die kwestie van een man die een aftrekpost opvoerde voor giften in de vorm van voorwerpen van echt luipaardbont aan Tassenmuseum Hendrikje in Amsterdam. De man begrootte de waarde van de gift in natura op ruim € 31.000. Omdat voor luipaardvellen een handelsverbod geldt, moest volgens hem bij de aftrek worden uitgegaan van de kosten van het zelf (laten) maken van de voorwerpen uit zelf geïmporteerde huid van met een vergunning zelf geschoten luipaard. De Hoge Raad vond dat vergezocht. Voor de toepassing van de giftenaftrek moesten de vellen worden gewaardeerd op de waarde in het economische verkeer. In een andere – meer juridische – kwestie moest de hoogste rechter beslissen over de vraag of een naar Islamitisch recht in het kader van een Libanese echtscheiding betaalde uitgestelde bruidsschat (een “mahr”) kon worden aangemerkt als een aftrekbare afkoopsom voor alimentatie. De Rechtbank en het Gerechtshof vonden dat de “delayed dowry” was bedoeld om bij te dragen in de kosten van levensonderhoud van de echtgenote nadat het Soennitische Religieuze Hof in Beiroet de echtscheiding had uitgesproken, maar na het uitpluizen van het Libanese recht besliste de Hoge Raad dat de mahr moest worden betaald bij het sluiten van een huwelijk, en niet bij het einde ervan. Het was daarom geen alimentatieverplichting, ook al kon de betaling van een deel van de bruidsschat worden uitgesteld tot het moment dat het echtpaar niet meer lang en gelukkig samen leefde.

Van een heel andere orde maar toch een nadere studie waard, zijn de vele claims voor aftrek van scholingsuitgaven, zoals cursussen Omega Health Coach, spirituele programma’s van The Light of Being, lessen in intuïtieve ontwikkeling, trainingen om de regie over het eigen leven te krijgen en om te leren omgaan met woede door te reageren vanuit liefde. De uitgaven hiervoor leiden zelden tot aftrek. Ze kunnen dan wel heel belangrijk zijn voor het persoonlijk functioneren en de persoonlijke ontwikkeling en groei, maar ze voldoen niet aan de voorwaarde dat de kennis in het economisch verkeer productief moeten worden gemaakt. In een enkel geval pakt het wel eens anders uit. Een dame die naast haar bijstandsuitkering optrad bij festiviteiten en bedrijfstrainingen kon € 2.600 aftrekken voor een opleiding tot heks. Zij leerde in Appelscha magisch orakelen, wichelen en pendelen. De kosten waren aftrekbaar omdat volgens de belastingrechter aannemelijk was gemaakt dat de heksenopleiding paste bij de werkzaamheden als artiest en de hiermee te behalen opbrengsten ook zouden worden belast.

Dat de heks in spe gelijk kreeg, doet vermoeden dat belastingrechters in sprookjes geloven. Maar dat is toch echt een fabeltje.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns