Fiscus spelbreker bij ja-woord

21 november 2017

Tinderen, speeddaten en swingen; in 2017 kan en mag het allemaal. Maar voor de fiscus is monogamie een wet van Meden en Perzen en voor de superrijken worden de teugels nóg wat strakker aangetrokken. Op geld beluste toyboys, golddiggers en jonge blaadjes die in het huwelijksbootje stappen met cougars, oude snoepers en suikerooms moeten niet gek opkijken als zij na het ja-woord een blauwe envelop krijgen. Dan is het feest wel over en kan het TL-licht aan.

Vanaf 2018 leidt zowel het aangaan als het wijzigen van huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk tot heffing van schenkbelasting als het belang van een van de twee echtelieden in het totale vermogen wordt uitgebreid boven de 50%. Als dat niet gebeurt, is er niets aan de hand, tenzij de Belastingdienst aantoont dat het hoofddoel van het huwelijk of het samenlevingscontract het ontgaan van schenk- of erfbelasting is. In het geval van een schijnhuwelijk (of schijnsamenlevingscontract) wordt elke uitbreiding van het belang aangemerkt als een schenking waarbij het partnertarief ook nog eens door de neus wordt geboord. De bewijslast dat een huwelijk maar schone schijn is en geen ware liefde, ligt bij de belastinginspecteur.

De mogelijkheid om te trouwen is een grondrecht. De enige eis is dat de toekomstige echtgenoten ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand een verklaring afleggen met een eenvoudig “ja”, geen zoen. Het sluiten van een huwelijk met het oog op vermogensrechtelijke, erfrechtelijke of fiscale gevolgen is niet ontoelaatbaar, wat anderen daarvan uit moreel oogpunt ook vinden. In de rechtspraak zijn schijnhuwelijken vooral aan de orde in vreemdelingenzaken in het kader van mensensmokkel en verblijfsvergunningen. In het belastingrecht is het nog maar één keer voorgekomen dat de Hoge Raad de gewenste fiscale gevolgen van een huwelijk negeerde. Dat was in een zaak waarin twee mensen een geregistreerd partnerschap aangingen voor één dag om een vrijstelling voor de overdrachtsbelasting binnen te halen. Zij hadden daarbij expliciet  aangegeven dat het behalen van belastingvoordeel het enige doel van het partnerschap was. Een andere (niet-fiscale) zaak waarin de rechter een huwelijk met terugwerkende kracht nietig verklaarde, was de zaak van een 22-jarige jongeman die trouwde met een hoogbejaarde aan Alzheimer lijdende dame. De man had toegegeven dat hij het advies van zijn estate planner had opgevolgd om met de 79-jarige mevrouw in algehele gemeenschap van goederen te trouwen, zodat hij bij haar overlijden de hoogste vrijstelling zou krijgen.

Nephuwelijken om belastingvoordelen te behalen zijn incidenten en de bewijslast van de inspecteur is zwaar. Hij moet wel van heel goede huize komen om aan te tonen dat het doel van het boterbriefje belastingontwijking was en het de echtelieden niet ging om liefde, lotsverbondenheid, trouw, hulp en wederzijdse bijstand tot de dood hen scheidt. Over de toepassing van de antimisbruikbepaling hoeven we ons dus eigenlijk niet zo druk te maken. Waar we ons dan wel druk over moeten maken is waarom symboolwetgeving en overkill nodig is in een toch al zo complexe erf- en schenkbelastingwetgeving, terwijl de (belasting)rechter ook nu al in staat is om door keiharde fiscale ontgaansconstructies heen te prikken.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

fiscaal ja-woord

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Twitter
Facebook
LinkedIn

Overzicht columns