De lange arm van de Ombudsman

24 oktober 2017

Aan de drie machten van Montesquieus trias politica is al lang een vierde macht toegevoegd, en als het aan mij ligt, komt daar een vijfde bij.

De media worden gezien als de vierde macht. Vakbladen en ook de algemene pers hebben een grote invloed op de besluitvorming en het handelen van de drie traditionele machten: de wetgevende, de rechtsprekende en de uitvoerende macht. Om op het vlak van belastingen de aandacht van media te trekken, moet het over heel grote bedragen of om grote namen gaan. Kwesties met een gering financieel belang of fiscaal-technisch ingewikkeldere zaken blijven buiten beeld. Is het niet omdat de journalisten het zelf niet begrijpen, dan wel omdat het volk alleen smeuïge verhalen wil met schande en sensatie. Het wetsvoorstel dat er nu ligt om de namen van belastingprofessionals die zijn beboet voor belastingontduikende adviezen op internet te zetten, leidt onder de fiscale vakbroeders en -zusters tot afkeer en protest, maar daarbuiten zal iedereen ervan smullen. Waar verdachten in het strafrecht om privacyredenen enkel met hun initialen worden genoemd (Aage M., Samir A., Johan V.), hangt belastingadviseurs niet alleen een vergrijpboete boven het hoofd voor een verkeerd fiscaal advies maar lopen zij ook het risico dat zij daarvoor met naam en toenaam aan de digitale schandaal worden genageld. Naast de tuchtrechtelijke en strafrechtelijke mogelijkheden die er al zijn om uit de bocht gevlogen adviseurs aan te pakken, wil de fiscale wetgever deze beroepsgroep ook nog eens publiekelijk afbranden. De kranten zullen deze berichten met liefde en plezier breed en in chocoladeletters uitmeten. Daarvan wordt de Belastingdienst blij.

Waar de Belastingdienst niet blij van wordt, is de Ombudsman – althans de rapporten die hij uitbrengt na klachten van burgers over de Belastingdienst. De Ombudsman beslist dan weliswaar niet over wetten en rechterlijke uitspraken, maar wel over de overige handel en wandel van overheidsinstanties. In zijn openbare rapporten krijgt de Belastingdienst er vaak van langs. De fiscus was volgens hem wel heel onprofessioneel toen belastingambtenaren bij controles steeds dezelfde vragen stelden over dezelfde onderwerpen en toen belastingcontroleurs het personeel op de hoogte brachten van een lopend boekenonderzoek bij hun werkgever. De Belastingdienst neemt het volgens de Ombudsman ook niet altijd even nauw met de zorgvuldigheid. Zo was hij bepaald not amused dat de fiscus een woning had leeggehaald in verband met een inkomstenbelastingschuld van nog geen € 2.000 en daarna de inboedel executoriaal verkocht terwijl er voldoende op de bank stond om de relatief geringe schuld te betalen. De fiscus werd ook op de vingers getikt toen een belastinginspecteur de identiteit van een tipgever van fraude had onthuld aan de fraudeur en in een andere zaak een belastingadviseur had genoemd als verdachte van strafbare feiten waarvoor die adviseur inmiddels was vrijgesproken.

De Ombudsman stelt niet alleen onderzoek in na klachten, maar doet dat ook op eigen initiatief. Staatssecretaris Wiebes wiebelde toen de Ombudsman liet weten dat duizenden gezinnen in de problemen waren gekomen omdat de Belastingdienst de kinderopvangtoeslag plotseling had stopgezet. Wiebes wankelde weer toen de Ombudsman waarschuwde voor een onderzoek naar het afschaffen van de blauwe envelop na vele klachten over het niet-werken van de elektronische berichtenbox.

De autoriteit van de Ombudsman is groot en daarmee is zijn macht en invloed vanzelfsprekend. Hij is onpartijdig en onafhankelijk. Het is daarom misschien wel een heel goed idee om hem voortaan ombudsrechter te noemen. Dat past goed bij de in het Regeerakkoord aangekondigde buurt- en schuldenrechter en is ook geen gekke aanduiding voor een tot de vijfde macht behorend instituut. Het is bovendien spraakfatsoenlijk genderneutraal.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Ombudsman

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Twitter
Facebook
LinkedIn

Overzicht columns