Niet-aftrekken van hypotheekrente is belastingontduiking

19 juni 2017

Dat we inkomsten moeten aangeven voor de Belastingdienst weten we, maar dat we ook verplicht zijn om kosten af te trekken, zal menigeen verbazen. Bij ziektekosten, uitgaven voor scholing en eigenwoningrente denken we eigenlijk allemaal dat de aftrek daarvan een belastingbesparende gunst is. Een kwestie van mógen en niet van moeten, laat staan dat een boete kan worden opgelegd voor het niet-nemen van de aftrekpost. Toch is het zo. Met betrekking tot het aftrekken van rente en kosten hebben we geen keuze.

Pas bleek dat bij mensen met geen of een geringe eigenwoningschuld die in het hoogste tarief vallen, het eigenwoningforfait in het toptarief wordt bijgeteld, terwijl de hypotheekrente tegen een lager rentepercentage wordt afgetrokken. Aan dit nadeel kan worden ontkomen door de hypotheekrente dan maar niet af te trekken, zoals deze mensen ook werd geadviseerd door de toen verantwoordelijke minister Blok. Staatssecretaris Wiebes heeft dit advies nu herroepen en eist dat woningeigenaren de hypotheekrente altijd opgeven in hun belastingaangifte. Het niet-aftrekken van de rente is volgens de bewindsman in strijd met het systeem van de wet en kan zelfs worden bestraft met een boete. Handelen in strijd met de wet is belastingontduiking. Dat is illegaal en dus heel erg. Veel erger dan belastingontwijking.

Belastingontwijking is niet illegaal, hooguit maatschappelijk onverantwoord of moreel verwerpelijk. Daarover werd gesproken bij de parlementaire ondervraging over – veelal door de overheid gefaciliteerde – fiscale constructies en (verhullings)structuren waarbij vele miljarden euro’s aan vermogen en kapitaal aan het zicht van de fiscus wordt onttrokken. Dit wordt allemaal bedacht door fiscale professionals die worden betaald voor hun gejongleer en gegoochel met belastingverdragen, wet en -regelgeving én rulings zodat hun klanten minder belasting hoeven te betalen. De fiscale eindproducten variëren van keurige belastingbesparing en nette taxplanning aan de ene kant tot ordinaire en verwerpelijke belastingontduiking aan de andere kant. Van een voorziening voor toekomstige uitgaven tot een vehikel zonder enige economische realiteit maar met dubbele niet-heffing als resultaat. Daartussen ligt in vijftig tinten grijs een scala aan meer of minder aanvaardbare en schadelijke situaties waarin de belastingplichtige meer neemt dan geeft. De kwalificatie van een bepaalde structuur en de daarbij toegepaste route is door de vele nuances heel lastig, ook omdat de motieven van de belastingplichtigen variëren van legitiem tot pleitbaar – in het licht van de geest van de wet, de jurisprudentie en standpunten in de literatuur – tot het gewetenloos tillen van de Staat.

De kwalificatie van een “structuur” of “constructie” is net zo lastig als een oordeel over de gemaakte keuze van de belastingplichtige en diens adviseur. De rechter heeft daarover het laatste woord. Ik leg mijn pen echter voor altijd neer als de Hoge Raad het niet te pruimen standpunt van de Belastingdienst volgt dat niet-aftrekken van hypotheekrente moet worden aanmerkt als te beboeten belastingontduiking. De hoogste rechter beboette een bank namelijk niet voor een agressieve taxplanningstructuur waarbij – in strijd met de wet – een renteaftrek van zo’n 5 miljoen euro werd getoucheerd waardoor geen belasting meer werd betaald over de winsten. Als het in strijd met de wet opvoeren van een renteaftrek pleitbaar is, dan is het in strijd met de wet niet-opvoeren van een renteaftrek toch zeker zo pleitbaar?

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns