Peanuts voor de rechter

22 mei 2017

De zaken waarover de belastingrechter moet oordelen, zijn lang niet allemaal groots en meeslepend. Het gaat echt niet altijd over ontwijkingsstructuren door concerns of tax-driven emigratiestrategieën. Integendeel. Ondernemers en vermogende particulieren zijn over het algemeen niet erg procesbereid, omdat de belangen te groot of juist te klein zijn. Bij een proces over een gering financieel belang wil de ondernemer of vermogende particulier niet procederen omdat zij, zelfs bij het winnen van de zaak, door de hoge kosten van hun adviseur of advocaat alsnog verliezer zijn. Voor heel grote bedragen willen ze ook niet naar de rechter omdat het risico van verliezen te groot is. Op de tafel van de belastingrechter komen daardoor vrij veel zaken waarbij het over betrekkelijk weinig geld gaat.

Hoewel het griffierecht aan de hoge kant is, kunnen belastingplichtigen zonder verplichte procesvertegenwoordiging naar de rechter stappen. Het gaat de rechtzoekende vaak niet eens om de knikkers, maar om het principe en om door de overheid te worden gehoord en begrepen. Het ligt voor de hand om dan aan problemen met de Belastingdienst te denken, maar het zijn meestal toch de gemeenten die met betrekking tot lokale belastingen het bloed onder de nagels van de burger halen. Zij bijten zich in eurocentenkwesties te vaak en te lang vast in een bij voorbaat onjuist of onsympathiek standpunt. Dat laatste bleek bijvoorbeeld uit een procedure van een zwangere dame die een naheffingsaanslag parkeerbelasting kreeg omdat haar parkeerkaartje een kwartier over de tijd was. De rechter vernietigde de aanslag omdat “het zich onverwacht voordoen van de vochtproblematiek vanwege het uitzonderlijke en buitengewone karakter tot gevolg moest hebben dat strikte naleving van de uit de Verordening voortvloeiende verschuldigdheid van parkeerbelasting redelijkerwijs niet van de mevrouw kon worden gevergd”. Het ging om enkele tientjes, maar zonder de compassie van de rechter gaat een foutparkeerder in zo’n geval toch nat. Rechters moeten in hun uitspraken hun persoonlijke mening achterwege laten, maar een enkeling wil weleens uit zijn slof schieten. In een rechtszaak over een aanslag afvalstoffenheffing van € 3,40 voor het leegmaken van een restafvalbak wilde de gemeente de aanslag niet verminderen hoewel de eigenaar van de bak herhaalde dat de bak maar voor een kwart was geleegd. De gemeente bleef bij de aanslag, omdat het geautomatiseerde systeem van de ophaaldienst en de chipregistratie nu eenmaal hadden vastgesteld dat de container wel helemaal was leeggemaakt. De rechter las de gemeente flink de les: een professioneel bestuursorgaan kan volgens de Rechtbank een aanslag (laten) corrigeren als het bestuursorgaan het handhaven daarvan onjuist of wellicht zelfs enkel ongewenst vindt. Vervolgens verwees de Rechtbank de aanslag naar de prullenbak omdat het risico van het niet-volledig leegmaken van de container nu eenmaal in de risicosfeer van de gemeente ligt. Die irritatie liet ook Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zien in een proces waarin een bedrijf stelde dat de gemeente over parkeergeld BTW in rekening moet brengen, omdat de gemeente bij het ‘straatparkeren’ in concurrentie treedt met het ‘slagboomparkeren’ in lokale parkeergarages. De gemeente probeerde de rechter over te halen om de zaak niet te behandelen omdat het maar om € 0,34 ging (de BTW over € 1,60 voor het parkeerkaartje), maar het Hof liet de gemeente luid en duidelijk weten dat er voor fiscale procedures geen financiële ondergrens bestaat. Deze ‘flutzaak’ krijgt nog een staartje, want hij ligt inmiddels op het bord van de Hoge Raad.

Het is verleidelijk om voor fiscale zaken een financiële ondergrens in te voeren zodat kruimelzaken en peanutkwesties niet bij de toch al overbelaste rechters komen die hierdoor tegen de ondergrens van de kwaliteit van het recht dreigen aan te lopen, maar iedereen heeft het recht zijn fiscale probleem – hoe onbelangrijk die voor een ander ook lijkt – voor te leggen aan de rechter. We mogen niet vergeten dat zaken met een (zeer) gering financieel belang vaak het begin zijn van zeer ingrijpende wetswijzigingen en belangrijke jurisprudentie. Zij zijn bovendien een signaal voor bestuursorganen dat zij hun standpunten niet voor elke eurocent op de spits moeten drijven, maar wat vaker gebruik moeten maken van hun discretionaire bevoegdheid om zaken zelf op te lossen zonder burgers te forceren tot het aanspannen van een rechtszaak.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns