Critecus supremus fiscalis

28 maart 2017

Naast de meles meles in burchten langs de snelweg bij Utrecht en de acrocephalus melanopogon in de rietkragen van de Biesbosch, is in de broedkamer op het ministerie van Financiën de critecus supremus fiscalis gespot. Deze superhamster, genetisch sterk verwant aan het rupsje-nooit-genoeg, heeft een niet te stillen honger naar informatie en vergaart en bewaart alles wat maar op zijn weg komt.

De Belastingdienst is van alle overheidsinstanties misschien wel kampioen big data. Daarin wordt zij gesteund door de wetgever. Belastingplichtigen moeten de belastinginspecteur alle gegevens en inlichtingen, boeken, bescheiden en andere gegevensdragers verstrekken die van belang kunnen zijn voor zijn belastingheffing. Deze informatieplicht gaat heel ver en de Hoge Raad heeft daar pas nog een schepje bovenop gedaan. Degene die toegang heeft tot (de inhoud van) door een derde ter beschikking gestelde gegevensdragers (zoals ordners, agenda’s, laptops, usb-sticks), moet ook die gegevensdragers ter beschikking van de inspecteur stellen, zelfs als die derde het daar niet mee eens is. Grote bedrijven, zoals banken maar ook andere commerciële partijen, moeten ‘big data’ aan de Belastingdienst verstrekken zodat inkomsten en aftrekposten kunnen worden gecontroleerd. Zo heeft de Belastingdienst de reisgegevens op OV-chipkaarten bij vervoerbedrijven gevraagd en gekregen en moest het bedrijf SMS-parking alle parkeergegevens (kenteken, datum, locatie en tijd) van haar cliënten aan de fiscus verstrekken.

De verzamelwoede van de fiscus is nuttig en nodig bij de heffing, inning en controle omdat zo zaken zichtbaar worden die anders verborgen zouden blijven. De Belastingdienst is bij de verzameldrift echter blind voor de privacy van burgers en bedrijven. De Hoge Raad heeft hier gelukkig wel oog voor. Pas stak de hoogste rechter een stokje voor het gebruik van informatie van kentekengegevens afkomstig van verkeerscamera’s voor het controleren van rittenregistraties in het kader van de bijtelling van de auto van de zaak. Het verzamelen, vastleggen, bewerken, bewaren en gebruiken van deze gegevens door de Belastingdienst is volgens de Hoge Raad in strijd met het recht op privacy, omdat een wettelijke grondslag ontbreekt.

Een wettelijke grondslag is inderdaad een eerste vereiste, maar daar hoort nog iets bij. De informatie moet ook worden beveiligd. Daarvan is uiteraard geen sprake als de Belastingdienst bij haar data-analyseafdeling niet vastlegt welke werknemers op welke momenten met gevoelige data hebben gewerkt. Dan zijn werkelijk alle grenzen overschreden.

Het moet worden voorkomen dat de Belastingdienst onrechtmatig privégegevens van belastingplichtigen verzamelt, bewaart en gebruikt én dat (rechtmatig en onrechtmatig) verzamelde informatie weglekt. Dat de fiscus in strijd met de privacyregels vergaart en opslaat, is al niet te verteren, laat staan dat vertrouwelijke informatie door de schuld van de Belastingdienst op straat komt te liggen en in handen kan komen van kwaadwillenden. Hoewel ik niet in hokjes wil denken, stel ik voor om de critecus supremus fiscalis tot nader order achter slot en grendel te zetten.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns