Belastingdienst kom(t) uit de kast!

24 oktober 2016

Van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) wordt de Belastingdienst niet blij. Dat is best begrijpelijk, want de fiscus houdt nu eenmaal niet van pottenkijkers en het keert zich ook vaak tegen de Belastingdienst als openbaar wordt wat beter in de kast was blijven liggen. Als interne instructies en geheime afspraken naar buiten komen, zijn de gevolgen niet mals. Geeft geheim beleid voordelen of meer rechten dan de wet biedt, dan kunnen burgers zich daarop beroepen. Hun rechten kunnen echter ook worden beknot als dat beleid in ongunstige zin afwijkt van de wet. Met de WOB komt veel informatie boven water die de overheid vaak liever verborgen had gehouden.

Jaren terug konden bewindslieden hun dienstauto onbeperkt gebruiken voor privéritten zonder dat zij daarvoor een bijtelling hoefden te doen. Andere werknemers wilden dit ook voor de dienstauto met chauffeur die zij van hun werkgever ter beschikking hadden gekregen, maar de Hoge Raad besliste in hun nadeel. De wetgever had de wet verkeerd uitgelegd, maar dat had hij niet expres gedaan. De wetgever kreeg wel de opdracht om het privilege voor bewindslieden op te heffen. Lange tijd en vele WOB-verzoeken later bleef maar onduidelijk of het fiscale voordeel wel of niet officieel was beëindigd. Het eind van het liedje was dat de bewindslieden en passant te kennen was gegeven dat zij een bijtelling voor de auto moeten doen maar dat ze daarvoor een financiële tegemoetkoming krijgen. Deze oude kwestie doet denken aan de afspraak die nu uit de rijksarchieven is opgeduikeld. Net nu er duizenden bezwaar- en beroepschriften lopen tegen de heffing over het vermogen in box 3, blijkt dat Prins Bernard in 1973 met de Belastingdienst een deal heeft getroffen, op grond waarvan de Koning en zijn moeder worden gecompenseerd voor de heffing over het vermogen in box 3. Net dié burger, bij wie de vermaledijde forfaitaire rendementsheffing niet leidt tot een individuele buitensporige last, krijgt de belasting over zijn privévermogen teruggestort. Een andere kwestie waarbij de fiscus belastingplichtigen volgens niet-openbaar beleid gunstiger behandelt dan volgens de wet de bedoeling is, betreft het boetebeleid bij ondernemers die hun BTW niet betalen. Als de Belastingdienst daar achter komt en alleen maar een BTW-schuld op de balans ziet staan, wordt formeel een (vergrijp)boete opgelegd als de schuld boven de € 20.000 ligt. Via een WOB-verzoek kwam echter boven tafel dat de ambtenaren in werkelijkheid pas een boete opleggen bij een nog te suppleren BTW van meer dan € 50.000. Een begunstigend en ruimhartig beleid dat niet door of namens de hoogste baas van de Belastingdienst is goedgekeurd, maar op de werkvloer wel wordt toegepast.

Niet begunstigend maar juist de rechten van de burger inperkend, zijn de pas ook met de WOB bekend geworden werkinstructies over de afhandeling van bezwaarschriften. Hieruit blijkt dat de Belastingdienst géén ontvangstbevestigingen van bezwaarschriften verstuurt en actief inzet op het telefonisch intrekken van bezwaarschriften zonder dat dit schriftelijk wordt bevestigd aan de belastingplichtige. Dit is allebei apert in strijd met de wet en rechtspraak. Door dit stiekeme beleid verspelen onwetende burgers hun rechten, en de Belastingdienst animeert en weet dat. Deze misstanden doen de geloofwaardigheid van en het vertrouwen in de Belastingdienst geen goed. Geheimzinnigheid tast de belastingmoraal aan. De fiscus moet niet wachten tot iemand gaat ‘wobben’, maar moet ten behoeve van de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid beleid uit eigen beweging openbaar maken. Dan laat de staatssecretaris van Financiën zien dat hij de baas is, fiscaal beleid alleen door hem wordt gemaakt (en niet door zijn eigengereide ambtenaren) en wordt hij niet verrast door lijken uit de kast.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

uit-de-kast

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns