Welkom thuis met 2% belasting

23 augustus 2016

Ik val maar meteen met de deur in huis met de vraag wat nu eigenlijk een woning is. Elvis Presley wist het wel met zijn Home is where your heart is, maar hiermee los je natuurlijk geen fiscale problemen op. Zeker niet de kwesties die nu spelen bij de overdrachtsbelasting die wordt geheven bij de koop van onroerend goed.

Om de ingezakte woningmarkt nieuw leven in te blazen, werd het tarief van de overdrachtsbelasting voor woningen verlaagd naar 2%. Sindsdien zijn er veel rechtszaken over panden die volgens de fiscus niet kwalificeren als woning. We willen natuurlijk het liefst geen belasting betalen, maar als het dan toch moet liever 2% dan 6%. Gek genoeg bevat de wet, op grond waarvan overdrachtsbelasting wordt geheven, geen definitie van het begrip “woning”, maar volgens de Belastingdienst is daarvan sprake als het pand op het moment van de overdracht bij de notaris naar zijn aard bestemd is voor bewoning door particulieren. Dat brengt ons nog niet veel verder, want veel panden hebben zo hun eigen eigenaardigheden. Toch leert de recente rechtspraak ons dat een gang naar de rechter de moeite waard is. De Belastingdienst verliest de laatste tijd namelijk veel zaken op dit gebied.

Voor de aankoop van een hoekwoning uit 1964 waarin vanaf 1982 een tandartspraktijk was gevestigd, hoefde maar 2% overdrachtsbelasting te worden betaald. Het was een woning en de aanpassingen om het pand geschikt te maken voor de tandarts had de bestemming niet gewijzigd. Dat lot trof ook een blok van vier woningen die na de bouw nooit als woning waren gebruikt, maar bijna 13 jaar waren ingezet als schoolgebouw en tot de verkoop bijna twee jaar hadden leeggestaan. De kopers kregen het met 2% belasting. Het liep ook goed af met een stadsvilla uit 1895 die de laatste decennia alleen maar had dienstgedaan als advocatenkantoor. Het tussentijdse gebruik als kantoor maakte volgens de rechter niet dat het geen woning meer was. De indeling was hetzelfde gebleven, er was een kookgelegenheid en bad of douche konden zo worden aangesloten op de bestaande leidingen. Dat vond de rechter ook van een dubbele dienstwoning voor militairen, die daarna dienst deed als hospitaaltje en vanaf 2014 door de gemeente werd gebruikt als opvang- en adviescentrum voor drugsverslaafden. De koper kreeg het met 2% overdrachtstaks. Ook Gerechtshof Amsterdam volgt deze lijn. Dit Hof verklaarde het 2%-woningentarief van toepassing op een gebouw waarin een hospice was gevestigd met woonunits voor terminaal zieke particulieren.

De Belastingdienst is het met die laatste beslissing niet eens en is naar de Hoge Raad gestapt. Er is volgens de fiscus geen sprake van een woning omdat de in de hospice verblijvende bewoners daar maar tijdelijk verblijven. Daarbij wordt verwezen naar rechtspraak die is gewezen voor de gebruikersbelasting van de onroerendezaakbelastingen (OZB). Daarin is gezegd dat pas sprake is van wonen als sprake is van een duurzaam verblijf en dat is niet aan de orde bij een hospice waar de bewoners een levensverwachting hebben van ten hoogste enkele maanden.

Dit is een niet uit te leggen onrechtvaardigheid. Juist bij een hospice waar qua uitrusting en gebruiksmogelijkheden de eigen woning wordt nagebootst en waar men mag doen en laten alsof men thuis is, zou voor de OZB én de overdrachtsbelasting sprake moeten zijn van het 2%-tarief voor woningen. Wat dat betreft had de man uit Memphis naast een bijzonder stemgeluid misschien toch ook wel een fijne fiscale neus.

Mr. Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date (www.futd.nl)

cartoon welkom thuis met 2 procent

Door het oog van
Monique Ligtenberg
Monique Ligtenberg
Hoofdredacteur Fiscaal up to Date

In 'Door het oog van' geeft mr. Monique Ligtenberg haar kijk op actueel fiscaal nieuws, wetgeving of rechtspraak. De columns die zij schreef voor RTL Z en de Telegraaf zijn ook in deze rubriek terug te vinden.

Bekijk alle columns

Om deze column te kunnen delen op sociale media dient u marketing-cookies te accepteren.

Overzicht columns